నవంబరు నుంచి చింతలపూడి పనులు పునఃప్రారంభం..పోలవరం కుడి, ఎడమ కాలువల విస్తరణపై సీఎం చంద్రబాబు ప్రత్యేక దృష్టి..

అమరావతి: రాష్ట్రంలో సాగునీటి వనరుల అభివృద్ధి, ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, నదుల అనుసంధానం, వర్షపు నీటి సద్వినియోగంపై ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. ఈ ఏడాది నవంబరు నుంచే చింతలపూడి ఎత్తిపోతల పథకం పనులను పునఃప్రారంభించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఇప్పటికే పర్యావరణ అనుమతులు లభించినందున పనుల్లో మరింత జాప్యం జరగకుండా అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని స్పష్టం చేశారు. రాష్ట్రంలో గుర్తించిన 36 ప్రాధాన్య సాగునీటి ప్రాజెక్టులను నిర్దేశిత గడువుల్లో పూర్తి చేయడంతోపాటు, 2028 డిసెంబరు నాటికి వాటిని అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోవాలని సూచించారు.

ఎన్నికలకు సంబంధించిన రాజకీయ కార్యకలాపాలతో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు జలవనరుల శాఖపై రెండు గంటలకు పైగా సమీక్ష నిర్వహించారు. రాష్ట్రంలో సాగునీటి అవసరాలు, ప్రాజెక్టుల పురోగతి, కాలువల సామర్థ్యం, భూగర్భ జలాల పెంపు, రాబోయే తుపాను వర్షాల నేపథ్యంలో తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై అధికారులతో చర్చించారు. ప్రతి ఇంటికీ కుళాయి ద్వారా తాగునీరు, ప్రతి ఎకరాకూ సాగునీరు అందించడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యమని స్పష్టం చేశారు.

నవంబరు నుంచి చింతలపూడి పనులు

చింతలపూడి ఎత్తిపోతల పథకం పనులను నవంబరు నుంచి తిరిగి ప్రారంభించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా సాగునీటి అవసరాలను తీర్చడంతోపాటు వ్యవసాయానికి నీటి లభ్యతను మెరుగుపరిచే అవకాశాలున్న నేపథ్యంలో పనులను వేగవంతం చేయాలని సూచించారు. పర్యావరణ అనుమతులు వచ్చినందున మిగిలిన ప్రక్రియలను త్వరితగతిన పూర్తి చేసి క్షేత్రస్థాయిలో పనులు ప్రారంభించాలని అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేశారు.

ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంలో అనవసర జాప్యాన్ని నివారించాలని, ఇప్పటికే ప్రారంభించిన పనులను వేగంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాలని సీఎం పేర్కొన్నారు. నిధులు, సాంకేతిక అంశాలు, అనుమతులు వంటి సమస్యలు ఎదురైతే వాటిని గుర్తించి పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించాలని సూచించారు. సాగునీటి ప్రాజెక్టులు పూర్తయితేనే రైతులకు ఆశించిన ప్రయోజనం అందుతుందని, అందువల్ల పనుల పురోగతిపై నిరంతర పర్యవేక్షణ అవసరమని స్పష్టం చేశారు.

36 ప్రాధాన్య ప్రాజెక్టులకు గడువులు

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గుర్తించిన 36 ప్రాధాన్య సాగునీటి ప్రాజెక్టులను ప్రాధాన్య క్రమంలో పూర్తి చేయాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. 2028 డిసెంబరు నాటికి అన్ని ప్రాజెక్టులనూ అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చేలా స్పష్టమైన కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలని సూచించారు. ఉత్తరాంధ్రలోని సాగునీటి ప్రాజెక్టులతోపాటు ఇతర ప్రాంతాల్లో కొనసాగుతున్న పనులను కూడా నిర్దేశిత గడువులకు అనుగుణంగా పూర్తి చేయాలని చెప్పారు.

ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం పూర్తిచేయడమే కాకుండా, వాటి ద్వారా అందుబాటులోకి వచ్చే నీటిని సమర్థంగా వినియోగించుకునే వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయాలని సీఎం పేర్కొన్నారు. నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, కాలువల ద్వారా నీటి సరఫరాను మెరుగుపరచడం, చివరి ఆయకట్టు వరకు నీరు చేరేలా చర్యలు తీసుకోవడం ముఖ్యమని వివరించారు. ఇందుకోసం ప్రాజెక్టుల వారీగా లక్ష్యాలు నిర్దేశించి, పనుల పురోగతిని ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షించాలని అధికారులకు సూచించారు.

పోలవరం కాలువల సామర్థ్యం పెంపుపై దృష్టి

పోలవరం ప్రాజెక్టు విషయంలో సాంకేతిక ప్రమాణాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని చంద్రబాబు స్పష్టం చేశారు. నిర్మాణ పనుల్లో నాణ్యత విషయంలో రాజీపడకూడదని, ప్రామాణిక కార్యాచరణ విధానాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని ఆదేశించారు. అత్యుత్తమ నిపుణులను నియమించి, ఎప్పటికప్పుడు పనులను పర్యవేక్షించాలని సూచించారు.

పోలవరం ప్రాజెక్టులో ఇప్పటివరకు 90.2 శాతం సివిల్‌ పనులు పూర్తయినట్లు అధికారులు ముఖ్యమంత్రికి వివరించారు. ప్రధాన కట్టడమైన ఎర్త్‌ కమ్‌ రాక్‌ఫిల్‌ డ్యామ్‌లో గ్యాప్‌-1, గ్యాప్‌-2 పనులను వేగంగా పూర్తి చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. నిపుణుల కమిటీ పలుమార్లు ప్రాజెక్టును సందర్శించి నిర్మాణ పనుల పురోగతిపై సంతృప్తి వ్యక్తం చేసినట్లు వెల్లడించారు.

పోలవరం కుడి, ఎడమ ప్రధాన కాలువల పనులను 2027 మార్చి నాటికి పూర్తి చేయాలని ముఖ్యమంత్రి గడువు విధించారు. ఈ కాలువల ద్వారా గరిష్ఠ స్థాయిలో నీటిని తరలించేలా సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని సూచించారు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత నీటిని సమర్థంగా వినియోగించుకునేందుకు కాలువల వ్యవస్థ బలోపేతం కావాల్సిన అవసరం ఉందని స్పష్టం చేశారు.

పోలవరం ప్రాజెక్టు వద్ద నిర్మిస్తున్న ఐకానిక్‌ బ్రిడ్జి పనులను కూడా పూర్తి చేయాలని సీఎం ఆదేశించారు. ఈ వంతెన రాకపోకలకు ఉపయోగపడటంతోపాటు పర్యాటక అభివృద్ధికి దోహదపడేలా చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.

గోదావరి నుంచి కావేరి వరకు నీటి తరలింపు

రాష్ట్రంలో నీటి లభ్యతను పెంచేందుకు నదుల అనుసంధానంపై ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెట్టాలని ముఖ్యమంత్రి తెలిపారు. గోదావరి–పెన్నా అనుసంధానానికి సంబంధించి కార్యాచరణ ప్రారంభించాలని, గోదావరి నుంచి కావేరి వరకు నీటిని తరలించే అవకాశాలను పరిశీలిస్తూ ప్రణాళికలు రూపొందించాలని ఆదేశించారు.

నదుల అనుసంధానం ద్వారా నీటి లభ్యత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి అవసరమైన ప్రాంతాలకు నీటిని తరలించే అవకాశాలను పరిశీలించాలని సూచించారు. ఇందుకు సంబంధించి సాంకేతిక, ఆర్థిక అంశాలను అధ్యయనం చేసి, దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని చెప్పారు.

ప్రకాశం బ్యారేజీకి ఎగువన, దిగువన వైకుంఠపురం, చోడవరం ప్రాంతాల్లో ఆనకట్టలు నిర్మించడం ద్వారా 14 టీఎంసీల నీటిని నిల్వ చేసే అవకాశాలను పరిశీలించాలని సీఎం సూచించారు. నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పెరిగితే సాగునీరు, తాగునీటి అవసరాలను మెరుగ్గా తీర్చవచ్చని పేర్కొన్నారు. రాష్ట్రంలో ఉన్న ఎత్తిపోతల పథకాలన్నీ క్రియాశీలకంగా పనిచేసేలా నిర్వహణ చర్యలు చేపట్టాలని ఆదేశించారు.

కాలువల ద్వారా నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ

సాగునీటి అవసరాలతోపాటు అంతర్గత జల రవాణా అభివృద్ధికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని చంద్రబాబు సూచించారు. భద్రాచలం నుంచి రాజమహేంద్రవరం, విజయవాడ మీదుగా విశాఖపట్నం వరకు అంతర్గత జల రవాణాకు అవసరమైన నావిగేషన్‌ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసే అవకాశాలను పరిశీలించాలని అధికారులకు ఆదేశించారు.

పోలవరం కుడి, ఎడమ కాలువల విస్తరణ, సామర్థ్య పెంపు అంశాలను పరిశీలిస్తూ జల రవాణాకు అనువైన మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రణాళికలు రూపొందించాలని సూచించారు. జల రవాణా వ్యవస్థ అభివృద్ధి ద్వారా భవిష్యత్తులో సరకు రవాణా, ప్రాంతీయ అనుసంధానం, ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు అవకాశాలు మెరుగుపడేలా చూడాలని తెలిపారు.

జలధార–జలహారతి నిరంతర కార్యక్రమం

వర్షపు నీటిని ఒడిసిపట్టడం, భూగర్భ జలాలను పెంచడం, చెరువులు, రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలను మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా చేపట్టిన జలధార–జలహారతి కార్యక్రమాన్ని నిరంతర ప్రక్రియగా కొనసాగించాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. ఈ కార్యక్రమం రెండో దశను మార్చి 31 వరకు కొనసాగిస్తూ 150 రోజుల కార్యక్రమంగా అమలు చేయాలని సూచించారు. ఉపాధి హామీ పథకం వీబీజీ రామ్‌ జీతో అనుసంధానం చేసి అవసరమైన పనులు చేపట్టాలని తెలిపారు.

2027 ఏప్రిల్‌ 1 నుంచి మూడో దశ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాలని సీఎం ఆదేశించారు. భూగర్భ జలమట్టాలను మూడు మీటర్లకు పైగా పెంచే లక్ష్యంతో ప్రణాళికాబద్ధంగా పనులు చేపట్టాలని సూచించారు. వర్షపు నీరు వృథాగా సముద్రంలోకి వెళ్లకుండా సాధ్యమైనంత మేరకు నిల్వ చేసుకునే చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్పారు.

చెరువులు, రిజర్వాయర్ల పునరుద్ధరణ, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పెంపు, నీటి ప్రవాహ మార్గాల నిర్వహణపై దృష్టి పెట్టాలని సీఎం పేర్కొన్నారు. వర్షపు నీటిని సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం ద్వారా భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చని, కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం పెరుగుతుందని వివరించారు.

కాలువల ఆధునికీకరణ.. చివరి ఎకరాకూ నీరు

ప్రస్తుతం ఉన్న కాలువల వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి అధికారులకు సూచించారు. డెల్టా ఆధునికీకరణ పనులను చేపట్టి కాలువల నిర్వహణను మెరుగుపరచాలని, పూడికను తొలగించి చివరి ఆయకట్టు వరకు సాగునీరు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించారు. కాలువల లాకులు, షట్టర్లు, గేట్ల నిర్వహణను పటిష్ఠం చేయాలని చెప్పారు.

కాలువలపై సౌర విద్యుత్‌ ఫలకాలు ఏర్పాటు చేసి విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేసే అవకాశాలను పరిశీలించాలని సూచించారు. అందుబాటులో ఉన్న జలవనరులను సమర్థంగా నిర్వహించడంతోపాటు, జలహారతి కార్పొరేషన్‌ ద్వారా జలవనరుల శాఖకు ఆదాయం సమకూర్చే మార్గాలను అన్వేషించాలని ఆదేశించారు.

వర్షపాతం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ప్రకృతి వ్యవసాయం వంటి విధానాల ద్వారా వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని తగ్గించే అవకాశాలను పరిశీలించాలని సీఎం సూచించారు. సాగునీటి నిర్వహణ, వ్యవసాయ పద్ధతుల మెరుగుదల, నీటి పొదుపుపై రైతులకు అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరాన్ని వివరించారు.

తుపాను వర్షాలపై ముందస్తు చర్యలు

బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడనున్న తుపాను ప్రభావంతో రాష్ట్రంలోని పలు ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు అధికారులను ఆదేశించారు. వాతావరణ పరిస్థితులను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ, అవసరమైన ముందస్తు చర్యలు చేపట్టాలని సూచించారు.

కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమ జిల్లాల్లో కురిసే వర్షాలను సద్వినియోగం చేసుకునేలా రిజర్వాయర్లు, చెరువులను నింపేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్పారు. అదే సమయంలో అధిక వర్షాల వల్ల వరదలు ఏర్పడే పరిస్థితులను ముందుగానే అంచనా వేసి, వరద నిర్వహణకు అవసరమైన కార్యాచరణను సిద్ధం చేయాలని ఆదేశించారు.

వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం, భూగర్భ జలాలను పెంచడం, సాగునీటి వనరులను సమర్థంగా నిర్వహించడం ద్వారా కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కోవచ్చని సీఎం పేర్కొన్నారు. విపత్తుల నిర్వహణ, వరద నియంత్రణ, నీటి నిల్వల నిర్వహణకు సంబంధించిన శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేయాలని సూచించారు.

రైతులకు గరిష్ఠ ప్రయోజనం లక్ష్యం

రాష్ట్రంలో జలవనరుల సమర్థ నిర్వహణ, నదుల అనుసంధానం, ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, కాలువల ఆధునికీకరణ వంటి అంశాలన్నింటినీ సమగ్ర దృక్పథంతో అమలు చేయాలని ముఖ్యమంత్రి స్పష్టం చేశారు. ప్రతి ఇంటికీ తాగునీరు, ప్రతి ఎకరాకూ సాగునీరు అందించాలనే లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు అధికారులు సమన్వయంతో పనిచేయాలని సూచించారు.

ప్రాజెక్టులు, కాలువలు, చెరువులు, రిజర్వాయర్ల నిర్వహణలో నిర్లక్ష్యానికి తావులేకుండా చూడాలని, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ప్రాధాన్యాల ప్రకారం వినియోగించుకోవాలని ఆదేశించారు. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం నుంచి సాగునీటిని చివరి ఎకరాకు చేర్చడం వరకు ప్రతి దశలో సమర్థమైన నిర్వహణ అవసరమని పేర్కొన్నారు.

ఈ సమీక్షలో జలవనరుల శాఖ మంత్రి నిమ్మల రామానాయుడు, ఆ శాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి శశిభూషణ్ కుమార్, చీఫ్‌ ఇంజనీర్లు, ఇతర ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. ప్రాజెక్టుల పురోగతి, భవిష్యత్తు కార్యాచరణ, తుపాను వర్షాల నేపథ్యంలో తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై ముఖ్యమంత్రి అధికారులకు పలు సూచనలు చేశారు.