అగ్రి డిజిటలైజేషన్, నకిలీ విత్తనాలు.. చట్టాలున్నా రైతులకు తప్పని నష్టాలు: నిపుణుల ఆవేదన!

Digitalization in Agriculture: వ్యవసాయ రంగంలో సాంకేతికత, చట్టాలు ఎన్ని పెరిగినప్పటికీ క్షేత్రస్థాయిలో రైతులకు ఆశించిన మేర లబ్ధి చేకూరడం లేదని, పైగా కొత్త సమస్యలు పుట్టుకొస్తున్నాయని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. భూ రికార్డుల డిజిటలైజేషన్, నకిలీ విత్తనాల నివారణ మరియు వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ రంగాలపై 'హెచ్ఎంటీవీ అగ్రి' ప్రత్యేక విశ్లేషణను అందించింది.

భూ రికార్డులలో తప్పులు, అవినీతిని అరికట్టేందుకు 1980ల నుంచి కంప్యూటరీకరణ (డిజిటలైజేషన్) ప్రక్రియ ప్రారంభమైనప్పటికీ, సాంకేతిక లోపాల వల్ల రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ప్రముఖ ఐఏఎస్ అధికారి శంకరన్ గారి మాటలను గుర్తు చేస్తూ.. "కంప్యూటర్ రికార్డులతో పాటు రైతు చేతిలో కాగితపు రికార్డు (హార్డ్ కాపీ) ఉండటమే రైతుకు అసలైన భరోసా" అని నిపుణులు పేర్కొన్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వ డిజిటల్ ఇండియా ల్యాండ్ రికార్డ్స్ మోడర్నైజేషన్ ప్రాజెక్ట్ (DILRMP) ప్రకారం, ప్రజల భాగస్వామ్యం ఉన్నప్పుడే డిజిటలైజేషన్ విజయవంతం అవుతుందని స్పష్టం చేశారు.

రాజ్యాంగంలోని 5వ షెడ్యూల్ మరియు ఎల్టీఆర్ (LTR) చట్టం, పీసా (PESA) చట్టం, పోడు భూముల హక్కుల చట్టం (2008) వంటివి గిరిజనులకు ప్రత్యేక రక్షణలు కల్పిస్తున్నప్పటికీ క్షేత్రస్థాయిలో వాటి అమలు మందగించిందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఒక నివేదిక ప్రకారం, గిరిజన ప్రాంతాల్లో దాదాపు 51% పైగా భూములు గిరిజనేతరుల చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోయాయని, వీరికి సరైన న్యాయ సహాయం (Legal Aid) అందించి చట్టాలపై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని తెలిపారు.

మార్కెట్లో నకిలీ విత్తనాల వల్ల రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోతున్నా, వినియోగదారుల ఫోరం లేదా ఇతర చట్టాల ద్వారా నష్టపరిహారం పొందడంలో విఫలమవుతున్నారు. దీనికి కారణం సరైన ఆధారాలు (రసీదులు, శాస్త్రీయ నివేదికలు) సేకరించడంలో అవగాహన లేకపోవడమే. ఈ సమస్యల త్వరితగతిన పరిష్కారం కోసం ప్రతి జిల్లా స్థాయిలో 'రైతు ట్రిబ్యునల్' (Farmer Tribunal) ఏర్పాటు చేయాలని, ఇది విత్తన, భూమి, మార్కెట్ సమస్యలను వినియోగదారుల ఫోరం తరహాలోనే వేగంగా పరిష్కరించగలదని సూచించారు.

రైతు పండించిన పంటకు, దళారీల ద్వారా మార్కెట్లో అమ్మే ధరలకు 50% పైగా వ్యత్యాసం ఉంటోందని, దీనివల్ల రైతులు సగం పైగా నష్టపోతున్నారని తెలిపారు. 1966 నాటి పాత మార్కెట్ చట్టాలనే నేటికీ అమలు చేయడం సరికాదని, కాంట్రాక్ట్ ఫార్మింగ్ మరియు ఆన్‌లైన్ డిజిటల్ మార్కెటింగ్‌కు అనుగుణంగా చట్టాలలో సంస్కరణలు రావాలని కోరారు.

అమెరికా, సౌత్ ఆఫ్రికా వంటి దేశాలలో వ్యవసాయ చట్టాల అమలు కోసం ప్రత్యేక లాయర్లు, పారాలీగల్ వ్యవస్థలు ఉన్నాయని.. మన దేశంలో కూడా 'అగ్రీ లీగల్ క్లినిక్ల' ద్వారా రైతులను చైతన్య పరిస్తేనే చట్టాలు వారికి నిజమైన ఆయుధాలుగా మారుతాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు.