Iraq After US Exit: ఇరాక్‌ భద్రత ఇకపై బాగ్దాద్‌ చేతుల్లోనే... మరో ఆఫ్ఘన్‌ అవుతుందా?

Iraq After US Exit: అమెరికా సైన్యం ఇరాక్ నుంచి పూర్తిగా వైదొలగేందుకు సెప్టెంబర్ 30ను గడువుగా నిర్ణయించింది. ఆ తేదీ తర్వాత దేశ భద్రత, ముఖ్యంగా ఇస్లామిక్ స్టేట్‌పై పోరాట బాధ్యతలు ప్రధానంగా ఇరాక్ భద్రతా బలగాల చేతుల్లోకి వెళ్లనున్నాయి. కానీ అమెరికా బలగాలు వెళ్లిపోవడం కంటే.. ఆ తర్వాత బాగ్దాద్ ఎదుర్కొనే అసలు సవాలు మరింత క్లిష్టంగా కనిపిస్తోంది. దేశంలో ప్రభావం ఉన్న సాయుధ గ్రూపులను పూర్తిగా ప్రభుత్వ నియంత్రణలోకి తీసుకురావడం ఇరాక్‌కు పెద్ద పరీక్షగా మారనుంది.

సెప్టెంబర్ 30తో అమెరికా అధ్యాయం ముగింపు

ఇరాక్ ప్రధాని అలీ అల్-జైదీ సెప్టెంబర్ 30న మిగిలిన అమెరికా బలగాల ఉపసంహరణ పూర్తవుతుందని మరోసారి స్పష్టం చేశారు. దీంతో ఇరాక్‌లో ఇస్లామిక్ స్టేట్‌పై అమెరికా నేతృత్వంలో సాగిన సైనిక మిషన్‌కు ముగింపు పలికినట్లవుతుంది. అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో.. ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశం సందర్భంగా న్యూయార్క్‌లో అల్-జైదీతో సమావేశమయ్యారు. ఇరాక్ భూభాగం నుంచి ఇతర దేశాలపై దాడులు జరగకుండా చూడటం, సాయుధ గ్రూపులను నియంత్రించడం, దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని పూర్తిగా అమలు చేయడం వంటి అంశాలపై ఇరువైపులా చర్చ జరిగింది.

వీడని మిలీషియా వ్యవహారం

ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది. అమెరికా సైన్యం సెప్టెంబర్ 30 నాటికి వెళ్లిపోతున్నప్పటికీ, సాయుధ గ్రూపుల నిరాయుధీకరణ ప్రక్రియ మాత్రం అదే రోజుతో ముగియడం లేదు. అల్-జైదీ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. సెప్టెంబర్ 30 నుంచి సాయుధ గ్రూపులు 90 రోజుల పాటు దాడులను నిలిపివేయాల్సి ఉంటుంది. ఆ తర్వాత ఆయుధాలను ప్రభుత్వానికి అప్పగించే ప్రక్రియ ప్రారంభం కావాలి. ఈ ప్రక్రియను 2027 జూన్ 30 నాటికి పూర్తి చేయాలని ఇరాక్ ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అంటే అమెరికా ఉపసంహరణకు ఒక గడువు, మిలీషియాల నిరాయుధీకరణకు మరో గడువు అన్నమాట. వాషింగ్టన్ ప్రత్యేక అధ్యక్ష ప్రతినిధి టామ్ బారక్ కూడా జూన్ చివరి నాటికి దేశంలో సైనిక శక్తిపై ప్రభుత్వానికే పూర్తి అధికారం ఉండాలనే లక్ష్యంపై ఇరుపక్షాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం ఉందని తెలిపారు. అయితే అది ఎంతవరకు అమలవుతుందన్నది ప్రస్తుతం స్పష్టంగా లేదు.

ఆయుధాలు వదిలేందుకు సిద్దంగా ఉంటాయా?

ఇరాక్‌లోని శక్తివంతమైన సాయుధ గ్రూపుల్లో కొన్ని మాత్రం తమ ఆయుధాలను స్వచ్ఛందంగా అప్పగించేందుకు సిద్ధంగా లేవు. కతాయిబ్ హెజ్‌బొల్లా ఇప్పటికే నిరాయుధీకరణకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది. మరికొన్ని గ్రూపులు మాత్రం రాజకీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ భద్రతా వ్యవస్థలో విలీనం కావడం లేదా ఆయుధాలను అప్పగించడం గురించి ఆలోచించే అవకాశం ఉందని సమాచారం. అట్లాంటిక్ కౌన్సిల్‌కు చెందిన విక్టోరియా టేలర్ ప్రకారం.. కొన్ని సాయుధ గ్రూపులు రాజకీయంగా ముందుకు వెళ్లేందుకు మార్గాన్ని కోరుకుంటున్నాయి. ఆ మార్గం ద్వారా ఆంక్షలు, ఉగ్రవాద సంస్థలుగా ఉన్న గుర్తింపుల నుంచి బయటపడి ఇరాక్ రాజకీయ వ్యవస్థలో మరింత చురుకుగా పాల్గొనే అవకాశం లభించవచ్చని ఆమె పేర్కొన్నారు.

PMF ఉన్నా.. సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు

ఇస్లామిక్ స్టేట్‌పై పోరాట సమయంలో ఏర్పడిన పాపులర్ మొబిలైజేషన్ ఫోర్సెస్‌ ను ఇరాక్ భద్రతా వ్యవస్థలో అధికారికంగా చేర్చారు. అయితే అందులోని కొన్ని శక్తివంతమైన వర్గాలు ఇప్పటికీ ప్రత్యేకమైన సంస్థాగత, సైనిక సామర్థ్యాలను కొనసాగిస్తున్నాయి. ఇదే బాగ్దాద్‌కు ప్రధాన సవాలు. ప్రభుత్వ భద్రతా వ్యవస్థలో భాగంగా ఉన్నప్పటికీ.. వాస్తవంగా ఎవరి ఆదేశాలను అనుసరిస్తారు? దేశంలో ఆయుధ బలం చివరికి ఎవరి నియంత్రణలో ఉంటుంది? అనే ప్రశ్నలు ముందుకు వస్తున్నాయి.

అమెరికా వెళ్లిన తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?

అమెరికా ఉపసంహరణ జరుగుతున్న సమయంలోనే ఇరాక్ చుట్టూ భద్రతా పరిస్థితులు కూడా మారుతున్నాయి. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న విభేదాల ప్రభావం ఇరాక్‌పైనా పడుతోంది. ఇరాక్‌లోని ఇరాన్ అనుకూల సాయుధ గ్రూపులు అమెరికా అనుబంధ లక్ష్యాలపై దాడులు చేసినట్లు సమాచారం. బాగ్దాద్‌లోని అమెరికా రాయబార కార్యాలయం కూడా దాడుల లక్ష్యంగా మారింది. అంతేకాదు.. సెప్టెంబర్‌లో సౌదీ అరేబియాలోని ఈస్ట్-వెస్ట్ చమురు పైప్‌లైన్‌పై జరిగిన డ్రోన్ దాడి ఇరాక్ భూభాగం నుంచే జరిగిందని ఇరాక్ ప్రభుత్వం అంగీకరించినట్లు సమాచారం. దీంతో అమెరికా బలగాలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత తమ భూభాగం నుంచి జరిగే సాయుధ చర్యలను అడ్డుకునే సామర్థ్యం తమకు ఉందని బాగ్దాద్ నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఇరాక్‌కు అసలు పరీక్ష అప్పుడే

అమెరికా ఇప్పటికే ఇరాక్‌లోని తన పాత స్థావరాల్లో చాలా భాగం నుంచి బలగాలను ఉపసంహరించుకుంది. మిగిలిన సైనికులు ప్రధానంగా ఉత్తరంలోని కుర్దిష్ ప్రాంతంలో ఉన్నారు. సెప్టెంబర్ 30 నాటికి చివరి బలగాలు కూడా వెళ్లిపోనుండగా.. ఐఎస్ వ్యతిరేక కార్యకలాపాల బాధ్యత ఇరాక్ భద్రతా బలగాల చేతుల్లోకి వస్తుంది. అయితే అమెరికా వెళ్లిపోవడంతోనే కథ ముగిసిపోదు. బాగ్దాద్ ముందు అసలు పరీక్ష అప్పుడే మొదలవుతుంది. దేశంలో ఆయుధ బలం ప్రభుత్వానిదే అనే నిబంధనను శక్తివంతమైన మిలీషియా గ్రూపులు అంగీకరిస్తాయా? వాటిని రాజకీయ చర్చల ద్వారా ఒప్పించగలదా? లేక అవసరమైతే ప్రభుత్వ నియంత్రణను బలంగా అమలు చేయగలదా? అన్నదే కీలకంగా మారనుంది. అందుకే ఇరాక్‌లో సెప్టెంబర్ 30 కేవలం అమెరికా సైన్యం నిష్క్రమించే తేదీ మాత్రమే కాదు.. ఆ తర్వాతి భద్రతా వ్యవస్థకు బాగ్దాద్ ఎదుర్కొనే అతిపెద్ద పరీక్షకు ప్రారంభ బిందువుగా మారనుంది.