Badr Defence Pact: మక్కాకూటమిపై నమ్మకం లేదనుకుంటా...పాక్‌ మరో వ్యూహానికి సిద్దం

Badr Defence Pact: పాకిస్థాన్‌, ఖతార్‌, టర్కీ, ఇండోనేషియా కలిసి రక్షణ రంగంలో కొత్త అడుగు వేశాయి. ఆయుధాల తయారీ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పంచుకోవడం, పరిశోధన, అభివృద్ధి, సైనిక శిక్షణలో పరస్పరం సహకరించుకునేందుకు నాలుగు దేశాలు ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి. అక్టోబర్‌ 21న దోహాలో కుదిరిన ఈ ఒప్పందానికి ‘బదర్‌ అవగాహన ఒప్పందం’ (Badr MoU) అని పేరు పెట్టారు. మధ్యప్రాచ్యం నుంచి దక్షిణ, ఆగ్నేయ ఆసియా వరకు విస్తరించిన ఈ భాగస్వామ్యం వెనుక ప్రధాన లక్ష్యం.. రక్షణ అవసరాల కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడం. ఈ పరిణామం మరో కారణంతోనూ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. పాకిస్థాన్‌, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ మధ్య కుదిరినట్లు పేర్కొంటున్న ‘మక్కా ఉమ్మడి రక్షణ ఒప్పందం’ నేపథ్యంలోనే కొత్త ఒప్పందం తెరపైకి వచ్చింది. అయితే, ఈ రెండు ఒప్పందాల లక్ష్యాలు ఒకేలా లేవు. మక్కా ఒప్పందంలో పరస్పర రక్షణకు సంబంధించిన నిబద్ధత ఉండగా, బదర్‌ ఒప్పందం ప్రధానంగా రక్షణ పరిశ్రమ, సాంకేతిక సహకారంపైనే దృష్టి పెడుతోంది.

బదర్‌ ఒప్పందంలో ఏముంది?

ఈ ఒప్పందం ప్రకారం నాలుగు దేశాలు రక్షణ పరికరాల ఉత్పత్తిలో కలిసి పనిచేయవచ్చు. ఆయుధాలు, సైనిక అవసరాలకు ఉపయోగపడే సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై పరిశోధన చేయడం, ఉమ్మడిగా ఉత్పత్తి చేపట్టడం, సాంకేతిక నైపుణ్యాలను పంచుకోవడం, శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం వంటి అంశాలు ఇందులో ఉన్నాయి. పాకిస్థాన్‌ రక్షణ ఉత్పత్తి సంస్థ, టర్కీ రక్షణ పరిశ్రమల అధ్యక్ష కార్యాలయం (SSB)తో పాటు నాలుగు దేశాల రక్షణ శాఖలు ఈ భాగస్వామ్యంలో పాలుపంచుకున్నాయి. పాకిస్థాన్‌ రక్షణ మంత్రి ఖవాజా మహమ్మద్‌ ఆసిఫ్‌, ఖతార్‌ ఉప ప్రధాని, రక్షణ వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి షేక్‌ సౌద్‌ బిన్‌ అబ్దుల్‌రహ్మాన్‌ బిన్‌ హసన్‌ అల్‌ థానీ, టర్కీ రక్షణ మంత్రి యాషర్‌ గులెర్‌, ఇండోనేషియా ఉప రక్షణ మంత్రి మార్షల్‌ యూసుఫ్‌ జౌహారీ ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. వేర్వేరు దేశాలకు ఉన్న రక్షణ సామర్థ్యాలను కలిపి, ఆచరణాత్మక ప్రాజెక్టులుగా మార్చుకోవచ్చని టర్కీ రక్షణ పరిశ్రమల అధ్యక్షుడు హాలుక్‌ గోర్గున్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. విశ్వసనీయ భాగస్వాములతో కలిసి పనిచేయడం ద్వారా స్వయం సమృద్ధిని పెంచుకోవచ్చని పాకిస్థాన్‌ పేర్కొంది.

మక్కా కూటమి నుంచి బదర్‌ ఒప్పందం ఎలా భిన్నం?

పాకిస్థాన్‌, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ మధ్య 2026 ఆగస్టులో కుదిరిన మక్కా ఉమ్మడి రక్షణ ఒప్పందం ప్రధానంగా ఒక దేశంపై బయటి నుంచి దాడి జరిగితే, మిగతా దేశాలు కూడా దాన్ని తమపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించే విధానంపై ఆధారపడింది. సౌదీ అరేబియాపై హూతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడులు, అమెరికా–ఇజ్రాయెల్‌–ఇరాన్‌ యుద్ధం నేపథ్యంలో ప్రాంతీయ భద్రతపై ఆందోళనలు పెరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో మక్కా ఒప్పందం అమలు, దాని ద్వారా లభించే రక్షణపై చర్చ జరుగుతోంది. కానీ బదర్‌ ఒప్పందం అలాంటిది కాదు. ఇందులో సంతకం చేసిన దేశాల్లో ఏదైనా దాడికి గురైతే మిగతా దేశాలు తప్పనిసరిగా యుద్ధంలోకి దిగాలనే నిబంధన లేదు. ఆయుధాల తయారీ, పరిశోధన, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బదిలీ, రక్షణ పరిశ్రమల అభివృద్ధి వంటి అంశాలకే దీని పరిధి పరిమితమైంది. అందువల్ల దీన్ని కొత్త సైనిక కూటమిగా కాకుండా, రక్షణ రంగంలో ఉమ్మడి సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే భాగస్వామ్యంగా చూడాలి.

నాలుగు దేశాలకూ ఏమి లాభం?

టర్కీకి రక్షణ సాంకేతికత, ఆయుధాల తయారీలో ఉన్న అనుభవాన్ని ఇతర దేశాలతో పంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది. పాకిస్థాన్‌, ఇండోనేషియాలకు తమ దేశాల్లోనే ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను పెంచుకోవడానికి, విదేశీ సరఫరాదారులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి ఇది ఉపయోగపడవచ్చు. ఖతార్‌ పెట్టుబడులు, రక్షణ పరికరాల కొనుగోలు అవసరాల ద్వారా ఈ భాగస్వామ్యానికి తోడ్పడే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇవి సాధ్యమైన ప్రయోజనాలే. ఒప్పందం కింద ఏ పరికరాలను ఉమ్మడిగా తయారు చేస్తారనే వివరాలు ఇంకా వెల్లడించలేదు. ఈ ఒప్పందం ద్వారా తయారయ్యే పరికరాలను ఇతర మిత్రదేశాలకు విక్రయించే అవకాశమూ ఉంది. తద్వారా రక్షణ పరిశ్రమలకు కొత్త మార్కెట్లు ఏర్పడవచ్చు. అయితే ఇప్పటివరకు నిర్దిష్ట ప్రాజెక్టులు, అమలు కాలపట్టిక ప్రకటించలేదు.

మొత్తంగా చూసుకుంటే, పాకిస్థాన్‌ తన రక్షణ సంబంధాలను ఒక్క ఒప్పందానికే పరిమితం చేయకుండా విస్తరించుకుంటోంది. మక్కా ఒప్పందం ఉమ్మడి రక్షణకు సంబంధించినదైతే, బదర్‌ ఒప్పందం రక్షణ ఉత్పత్తి, సాంకేతిక స్వావలంబనకు సంబంధించినది. ఈ రెండింటినీ ఒకే తరహా కూటములుగా చూడటం సరైంది కాదు. బదర్‌ ఒప్పందం నిజంగా ఎంత ప్రభావం చూపుతుందనేది ఉమ్మడి ప్రాజెక్టులు ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతాయి, నాలుగు దేశాలు వాటికి ఎంత పెట్టుబడి పెడతాయి, ఆచరణలో ఎంత సాంకేతిక సహకారం అందిస్తాయనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.