Hormuz: హోర్ముజ్ జలసంధి రీఓపెన్.. కానీ పెద్ద మెలికే పెట్టిన ఇరాన్

Iran - America: ప్రపంచవ్యాప్త ఇంధన అవసరాలను తీర్చే అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి వేదికగా అంతర్జాతీయ రాజకీయ వేదికపై ఉత్కంఠభరిత ఘట్టాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఫిబ్రవరి చివరలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ల దాడులతో అట్టుడికిన పశ్చిమాసియాలో, ఇరాన్ తన వ్యూహాత్మక చమురు రవాణా మార్గాన్ని దిగ్బంధించిన సంగతి తెలిసిందే. అయితే, తాజాగా ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి చేసిన ప్రకటన ప్రపంచ దేశాలకు కొంత ఊరటనిస్తోంది. వాణిజ్య నౌకల రాకపోకల కోసం ఈ జలసంధిని తిరిగి తెరుస్తున్నట్లు ఆయన ప్రకటించారు.

లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్ మరియు హిజ్బుల్లా మధ్య కుదిరిన 10 రోజుల కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఇరాన్ ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. అయితే ఇక్కడే ఒక మెలిక ఉంది. నౌకలు యథేచ్ఛగా కాకుండా, ఇరాన్ ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన సురక్షిత మార్గాల ద్వారా మాత్రమే ప్రయాణించాలని నిబంధన విధించారు. సైనిక నౌకలకు మాత్రం ప్రవేశం ఇప్పటికీ నిషేధించబడింది. ఈ పరిణామం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొంత ఊపిరి పోసినప్పటికీ, గ్రౌండ్ లెవల్‌లో మాత్రం సముద్రయాన సంస్థలు ఇంకా ఆందోళన చెందుతూనే ఉన్నాయి. జలసంధిలో నౌకల కదలికలు ఇంకా ఆశించిన స్థాయిలో పుంజుకోలేదని, భద్రతాపరమైన ధృవీకరణ కోసం తాము వేచి చూస్తున్నామని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

మరోవైపు, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ పరిణామాలపై తనదైన శైలిలో స్పందించారు. హోర్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకోవడం ప్రపంచానికి గొప్ప రోజు అని అభివర్ణించిన ట్రంప్, అదే సమయంలో ఇరాన్ ఓడరేవులపై తమ నావికా దిగ్బంధనం కొనసాగుతుందని స్పష్టం చేశారు. పూర్తిస్థాయి శాంతి ఒప్పందం కుదిరే వరకు ఈ ఆంక్షలు సడలించే ప్రసక్తే లేదని ఆయన తేల్చి చెప్పారు. దీనిపై ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బఘేర్ ఘాలిబాఫ్ తీవ్రంగా మండిపడ్డారు. ట్రంప్ మాటలన్నీ అబద్ధాలని, అమెరికా దిగ్బంధనం కొనసాగిస్తే జలసంధి తెరిచి ఉండే అవకాశం లేదని హెచ్చరించారు.

ఈ రాజకీయ రణతంత్రంలో యురేనియం అంశం మరో పెద్ద చిచ్చు పెట్టింది. తమ దేశం వద్ద ఉన్న సుసంపన్నం చేసిన యురేనియం నిల్వలను అమెరికాకు అప్పగించడానికి ఇరాన్ అంగీకరించిందని ట్రంప్ ప్రకటించడం సంచలనం సృష్టించింది. అయితే ఈ వాదనను ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ వెంటనే ఖండించింది. తమ యురేనియం నిల్వలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దేశం దాటనిచ్చే ప్రసక్తే లేదని వారు ప్రతిజ్ఞ చేశారు. కానీ ట్రంప్ మాత్రం ఇరు పక్షాల మధ్య పెద్దగా విభేదాలు లేవని, చర్చలు ఫలప్రదంగా సాగుతున్నాయని విశ్వాసం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఈ ఉద్రిక్తతల వెనుక హిజ్బుల్లా-ఇజ్రాయెల్ ఘర్షణల నేపథ్యం బలంగా ఉంది. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హిజ్బుల్లాకు, ఇజ్రాయెల్‌కు మధ్య జరిగిన భీకర యుద్ధం పరోక్షంగా ఇరాన్-అమెరికా సంబంధాలను దెబ్బతీసింది. అమెరికా ,ఇరాన్‌ల మధ్య ప్రస్తుత కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ఏప్రిల్ 22న ముగియనుండటంతో, రాబోయే వారాంతంలో జరగబోయే చర్చలు అత్యంత కీలకంగా మారాయి. యుద్ధ మేఘాలు విడిపోయి పూర్తిస్థాయి శాంతి వస్తుందా లేదా హోర్ముజ్ జలసంధి మళ్లీ మూతపడుతుందా అన్నది ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాల ముందున్న అతిపెద్ద ప్రశ్న. అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్ ,ప్రపంచ భద్రత ఈ చర్చల ఫలితంపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.