Yemen War: యెమెన్‌ యుద్ధం: హౌతీలు, సౌదీ, ఇరాన్‌.. ఎవరి లక్ష్యం ఏమిటి?

Yemen War: యెమెన్‌లో దశాబ్దానికి పైగా కొనసాగుతున్న అంతర్యుద్ధం మరోసారి ఉద్రిక్తంగా మారింది. హౌతీ తిరుగుబాటు దళాలు సౌదీ అరేబియా మద్దతుతో ఉన్న యెమెన్‌ ప్రభుత్వ బలగాలపై పలు ప్రాంతాల్లో దాడులకు దిగడంతో పరిస్థితి మళ్లీ వేడెక్కింది. అంతేకాదు.. దక్షిణ సౌదీ అరేబియాను లక్ష్యంగా చేసుకుని కూడా దాడులు జరగడంతో ఈ పోరాటం యెమెన్‌ సరిహద్దులు దాటి ప్రాంతీయ భద్రతపై ప్రభావం చూపించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. అయితే యెమెన్‌ యుద్ధాన్ని కేవలం హౌతీలు, ప్రభుత్వ బలగాల మధ్య పోరుగా చూడటం సరిపోదు. ఈ ఘర్షణ వెనుక స్థానిక రాజకీయ విభేదాలతో పాటు సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్‌ వంటి ప్రాంతీయ శక్తుల ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి. మరి ఈ యుద్ధంలో అసలు ఎవరెవరు ఉన్నారు? వారి లక్ష్యాలు ఏమిటి?

హౌతీలు.. యెమెన్‌లో అత్యంత కీలక శక్తి

హౌతీలను అధికారికంగా అన్సార్ అల్లా అని పిలుస్తారు. ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న ప్రాంతీయ కూటమి ‘యాక్సిస్‌ ఆఫ్‌ రెసిస్టెన్స్‌’లో భాగంగా ఈ సంస్థను పరిగణిస్తారు. యెమెన్‌ రాజధాని సనాతో పాటు దేశంలోని విస్తారమైన ప్రాంతాలపై హౌతీలకు గణనీయమైన నియంత్రణ ఉంది. గత 10 సంవత్సరాలకు పైగా సౌదీ నేతృత్వంలోని సైనిక చర్యలను ఎదుర్కొంటూ కూడా తమ స్థావరాలను నిలబెట్టుకోవడం వారి సామర్థ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో హౌతీల పేరు యెమెన్‌ సరిహద్దులను దాటి అంతర్జాతీయంగా ఎక్కువగా వినిపించింది. ముఖ్యంగా 2023 అక్టోబర్‌లో గాజా యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత ఇజ్రాయెల్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్న దాడులు, ఎర్ర సముద్రంలోని నౌకలపై దాడులు చేయడంతో ప్రపంచ దృష్టి వారి వైపు మళ్లింది. ఈ చర్యలతో ఎర్ర సముద్రం మీదుగా జరిగే అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి కూడా సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి.

సౌదీ అరేబియా.. యుద్ధంలోకి ఎందుకు వచ్చింది?

యెమెన్‌ అంతర్యుద్ధంలో సౌదీ అరేబియా ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకోవడం 2015 మార్చిలో ప్రారంభమైంది. అప్పట్లో రియాద్‌ నేతృత్వంలో ఒక సైనిక కూటమి ఏర్పడి హౌతీలపై వైమానిక, సైనిక చర్యలు చేపట్టింది. అప్పటి ప్రధాన లక్ష్యం యెమెన్‌ అధ్యక్షుడు అబ్ద్‌రబ్బు మన్సూర్‌ హాదీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాన్ని తిరిగి అధికారంలో నిలబెట్టడం. హౌతీల ప్రభావం యెమెన్‌లో పెరగడం సౌదీకి భద్రతాపరంగా, రాజకీయంగా ఆందోళన కలిగించింది. అయితే కాలక్రమంలో పరిస్థితులు మారాయి. ముఖ్యంగా 2023లో చైనా మధ్యవర్తిత్వంతో సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్‌ మధ్య దౌత్య సంబంధాలు మెరుగుపడటం రెండు దేశాల మధ్య ప్రత్యక్ష ఉద్రిక్తత తగ్గడానికి దారితీసింది. అయినప్పటికీ యెమెన్‌ సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు.

ప్రెసిడెన్షియల్ లీడర్‌షిప్ కౌన్సిల్‌

యెమెన్‌లో హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న రాజకీయ, సైనిక వర్గాలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడానికి 2022లో ప్రెసిడెన్షియల్ లీడర్‌షిప్ కౌన్సిల్‌ ఏర్పాటైంది. సౌదీ మద్దతు ఉన్న ఈ కౌన్సిల్‌ అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన యెమెన్‌ ప్రభుత్వానికి ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తోంది. దేశ రాజకీయ, భద్రత, సైనిక వ్యవహారాలను నిర్వహించడం, హౌతీలతో చర్చలు జరపడం, చివరకు శాశ్వత కాల్పుల విరమణకు మార్గం వేయడం దీని ప్రధాన బాధ్యతలు. PLCలో ఉత్తర, దక్షిణ యెమెన్‌కు చెందిన వివిధ రాజకీయ నాయకులు, సైనిక నేపథ్యం ఉన్న నేతలు ఉన్నారు. అయితే వీరందరికీ హౌతీలను ఎదుర్కోవాలనే ఉమ్మడి లక్ష్యం ఉన్నప్పటికీ, వారి రాజకీయ ప్రయోజనాలు ఒకేలా ఉండవు.

ఇస్లాహ్‌ పార్టీ.. ప్రభుత్వంలోనే మరో శక్తి

యెమెన్‌ రాజకీయాల్లో ఇస్లాహ్‌ పార్టీకి కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. పూర్తి పేరు యెమెన్‌ కాంగ్రిగేషన్‌ ఫర్‌ రిఫార్మ్‌. ఇది సున్నీ ఇస్లామిస్ట్‌ ఉద్యమంగా ఎదిగింది. చారిత్రకంగా ముస్లిం బ్రదర్‌హుడ్‌తో సంబంధాలు ఉన్న ఈ పార్టీ, ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో భాగంగా ఉంది. అయితే ఇస్లాహ్‌ పార్టీకి స్వతంత్ర రాజకీయ గుర్తింపు, సొంత ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అందుకే యెమెన్‌లో ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా ఉన్న అన్ని వర్గాలను ఒకే రాజకీయ శక్తిగా చూడటం కష్టం.

నేషనల్‌ రెసిస్టెన్స్‌ ఫోర్సెస్‌.. తారిఖ్‌ సలేహ్‌ కీలక పాత్ర

హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న మరో ముఖ్యమైన సైనిక వర్గం నేషనల్‌ రెసిస్టెన్స్‌ ఫోర్సెస్‌. ఇది యెమెన్‌ ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా పనిచేస్తోంది. సౌదీ అరేబియాతో దీనికి సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఈ దళాలకు తారిఖ్‌ సలేహ్‌ నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. ఆయన యెమెన్‌ మాజీ అధ్యక్షుడు అలీ అబ్దుల్లా సలేహ్‌కు మేనల్లుడు. దీంతో యెమెన్‌ పాత రాజకీయ వ్యవస్థతోనూ ఈ వర్గానికి సంబంధం ఉంది.

అసలు సమస్య ఎక్కడుంది?

యెమెన్‌ యుద్ధాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఇది కేవలం రెండు వర్గాల మధ్య అధికార పోరు కాదు. హౌతీలు ఒకవైపు.. సౌదీ మద్దతు ఉన్న ప్రభుత్వం మరోవైపు ఉన్నప్పటికీ, వాటి వెనుక విభిన్న రాజకీయ, సైనిక, ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ఇరాన్‌-సౌదీ పోటీ, ఎర్ర సముద్రంలో నౌకాయాన భద్రత, ఇజ్రాయెల్‌-గాజా పరిణామాలు, యెమెన్‌లోని ఉత్తర-దక్షిణ రాజకీయ విభేదాలు.. ఇవన్నీ కలిసి ఈ యుద్ధాన్ని మరింత సంక్లిష్టంగా మార్చాయి. అందుకే యెమెన్‌లో కాల్పులు ఆగిపోవడం ఒక్కటే సరిపోదు. అక్కడి వివిధ రాజకీయ, సైనిక వర్గాల మధ్య అధికార సమీకరణం ఎలా మారుతుంది? సౌదీ, ఇరాన్‌ వంటి ప్రాంతీయ శక్తులు ఎలాంటి వైఖరి అవలంబిస్తాయి? అన్నదే ఈ యుద్ధానికి శాశ్వత పరిష్కారం దొరుకుతుందా లేదా అన్నది నిర్ణయించే కీలక అంశంగా మారింది.