Diabetes: కుటుంబంలో ఒక్కరికి డయాబెటిస్ ఉంటే చాలు.. తర్వాతి తరానికి కూడా వస్తుందా ?

కుటుంబంలో తల్లిదండ్రులు లేదా ఇతర సభ్యులకు డయాబెటిస్ ఉంటే మీకూ వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుందా? టైప్‌-2 మధుమేహంలో జన్యువుల పాత్ర ఏంటో తెలుసుకుందాం.

CR Reddy
Published on: 19 Nov 2026 11:03 AM IST
Diabetes
X

Diabetes

Diabetes: కుటుంబంలో తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరికైనా మధుమేహం ఉంటే పిల్లలకు కూడా వచ్చే అవకాశం ఉందా? ఈ సందేహం చాలామందిలో ఉంటుంది. నిజానికి టైప్‌-2 డయాబెటిస్‌ రావడానికి వంశపారంపర్యంగా వచ్చే జన్యువులు ఒక కారణం కావచ్చు. అయితే కుటుంబంలో ఎవరికైనా షుగర్ ఉందని తర్వాతి తరానికి తప్పకుండా వస్తుందని అర్థం కాదు. ఆహారపు అలవాట్లు, శారీరక శ్రమ, బరువు వంటి అంశాలు కూడా ఈ వ్యాధి ముప్పును ప్రభావితం చేస్తాయి. కుటుంబంలో తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములు లేదా అక్కాచెల్లెళ్లలో ఎవరికైనా టైప్‌-2 డయాబెటిస్ ఉంటే మిగతా సభ్యుల్లోనూ ఈ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. దీనికి ప్రధాన కారణాల్లో జన్యుపరమైన అంశాలు ఒకటి. మన శరీరంలో ఇన్సులిన్ ఎలా తయారవుతుంది? కణాలు దానికి ఎలా స్పందిస్తాయి? వంటి అంశాలను ప్రభావితం చేసే జన్యువులు కొందరిలో మధుమేహం ముప్పును పెంచుతాయి. అయితే కుటుంబ చరిత్ర ఉందని ప్రతి ఒక్కరికీ షుగర్ వస్తుందని అనుకోవద్దు. జన్యువులతో పాటు ఆహారపు అలవాట్లు, శారీరక శ్రమ, శరీర బరువు, వయసు వంటి అంశాలు కూడా వ్యాధి వచ్చే అవకాశాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరికి లేదా ఇద్దరికీ డయాబెటిస్ ఉన్నప్పుడు ప్రమాదం పెరుగుతుందని వైద్య పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అయితే వ్యక్తిగతంగా ఎంత ప్రమాదం ఉందో కేవలం కుటుంబ చరిత్ర ఆధారంగా కచ్చితంగా చెప్పలేం.

జీన్స్ వల్ల శరీరంలో ఏం మార్పులు వస్తాయి?

మన శరీరంలోని కణాలకు అవసరమైన శక్తిని అందించడంలో ఇన్సులిన్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. క్లోమ గ్రంథి (ప్యాంక్రియాస్) ఇన్సులిన్‌ను తయారు చేస్తుంది. ఈ హార్మోన్ సరిగ్గా పనిచేయకపోయినా, శరీరానికి సరిపడా ఇన్సులిన్ తయారు కాకపోయినా రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు పెరుగుతాయి. కొందరిలో జన్యుపరమైన మార్పుల వల్ల ఇన్సులిన్ తయారు చేసే బీటా కణాల పనితీరు ప్రభావితమవుతుంది. మరికొందరిలో శరీర కణాలు ఇన్సులిన్‌కు సరిగా స్పందించవు. దీన్నే ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ అంటారు. టైప్‌-2 డయాబెటిస్‌లో ఒకే ఒక్క జీన్ కారణం కాదు. అనేక జన్యువులు, జీవనశైలి అంశాలు కలిసే వ్యాధి ముప్పును పెంచుతాయి. అందుకే కుటుంబంలో షుగర్ ఉన్నవారు ముందుగానే ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి.

మహిళల్లో ఈ సమస్యకు మరింత జాగ్రత్త అవసరం

మహిళల్లో కొన్ని ఆరోగ్య సమస్యలు భవిష్యత్తులో టైప్‌-2 డయాబెటిస్ ముప్పును పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్ (PCOS) ఉన్నవారిలో ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. గర్భధారణ సమయంలో షుగర్ వచ్చిన మహిళలకు ప్రసవం తర్వాత కూడా టైప్‌-2 డయాబెటిస్ వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే ఇలాంటి సమస్యలు ఉన్నవారు రక్తంలో చక్కెర స్థాయులను ఎప్పటికప్పుడు పరీక్షించుకోవాలి. భారత వైద్య పరిశోధనా మండలి (ICMR) మార్గదర్శకాల ప్రకారం సాధారణంగా 30 ఏళ్లు దాటినవారికి మధుమేహ పరీక్షలు చేయించుకోవాలని సూచించారు. కుటుంబంలో డయాబెటిస్ చరిత్ర, అధిక బరువు, PCOS, గర్భధారణ సమయంలో షుగర్ వంటి ప్రమాద కారకాలు ఉంటే అంతకంటే ముందే పరీక్షలు అవసరం కావచ్చు.

షుగర్ రాకుండా ఉండాలంటే ఈ అలవాట్లు మార్చుకోండి

కుటుంబంలో మధుమేహం ఉన్నవారు రోజువారీ జీవనశైలిలో కొన్ని మార్పులు చేసుకోవడం ద్వారా వ్యాధి ముప్పును తగ్గించుకోవచ్చు. మొదట శరీర బరువును ఆరోగ్యకరమైన స్థాయిలో ఉంచుకోవాలి. ఆహారంలో ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, పప్పులు, పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. తెల్ల బియ్యం, చక్కెర పదార్థాలు, తీపి పానీయాలు, అధిక కొవ్వు ఉన్న ఆహారాన్ని పరిమితం చేయాలి. రోజూ నడక లేదా ఇతర వ్యాయామాలు చేయాలి. ఎక్కువసేపు ఒకేచోట కూర్చోకుండా మధ్యమధ్యలో కదులుతూ ఉండాలి. అధిక బరువు ఉన్నవారు వైద్యుల సూచనతో బరువు తగ్గించుకోవడం కూడా మధుమేహ ముప్పును తగ్గించడంలో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ మార్పులు ప్రమాదాన్ని పూర్తిగా తొలగించకపోయినా వ్యాధి వచ్చే అవకాశాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.

ఇప్పటికే షుగర్ ఉంటే తగ్గించుకోవచ్చా?

టైప్‌-2 డయాబెటిస్ ఉన్న కొందరిలో బరువు తగ్గడం, ఆహారపు అలవాట్లను మార్చుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం వంటి చర్యలతో రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు గణనీయంగా మెరుగుపడవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో వైద్యుల పర్యవేక్షణలో మందులు లేకుండానే కొంతకాలం సాధారణ స్థాయుల్లో ఉండే పరిస్థితిని డయాబెటిస్ రిమిషన్ అంటారు. అయితే దీన్ని వ్యాధి పూర్తిగా నయమైందని భావించకూడదు. మళ్లీ షుగర్ పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది కాబట్టి క్రమం తప్పకుండా పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. ఇప్పటికే మందులు వాడుతున్నవారు వైద్యుల సలహా లేకుండా వాటిని ఆపకూడదు. కుటుంబంలో డయాబెటిస్ ఉన్నవారు ముందుగానే పరీక్షలు చేయించుకోవడం, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని పాటించడం ద్వారా భవిష్యత్తులో వచ్చే ముప్పును తగ్గించుకోవచ్చు.

CR Reddy

CR Reddy

2014లో జర్నలిస్ట్‌గా నా కెరీర్ ప్రారంభించాను. పలు వెబ్‌సైట్‌లలో కంటెంట్ రైటర్‌గా పని చేశాను. డిజిటల్‌ రంగాల్లో 11 ఏళ్లకు పైగా అనుభవం ఉంది. బిజినెస్, ఆటోమొబైల్, స్పోర్ట్స్, మూవీస్, టెక్నాలజీ, పాలిటిక్స్, వైరల్, బిజినెస్‌కు సంబంధించిన కంటెంట్‌ను రాయగలను. ముఖ్యంగా ఆటోమొబైల్, బిజినెస్, బ్రేకింగ్ న్యూస్ రాయడంలో నైపుణ్యం ఉంది.