Lanka Satyam: మనిషి తలచుకుంటే హాస్యం ఒక్కటేకాదు...ఏదైనా చేయగలడని నిరూపించిన సత్యం

Lanka Satyam: మనిషి తలచుకుంటే ఒక్క రంగానికే పరిమితం కావాల్సిన అవసరం లేదని నిరూపించిన కళాకారుడు లంక సత్యం. నటుడిగా ప్రేక్షకులను నవ్వించిన ఆయన, దర్శకుడిగా కూడా తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు. రంగస్థలంపై మొదలైన ఆయన ప్రయాణం తెలుగు సినిమా తెర వరకు సాగింది. నటన, గానం, దర్శకత్వం.. ఇలా పలు రంగాల్లో తనదైన ముద్ర వేసిన లంక సత్యం జీవితం ఆసక్తికరమైన సంఘటనలతో నిండి ఉంది. ముఖ్యంగా, రైలు ప్రమాదంలో ఆయన మరణించారని వార్తలు రావడం, కానీ అనూహ్యంగా ప్రాణాలతో బయటపడటం ఆయన జీవితంలో గుర్తుండిపోయే ఘట్టం.

నాటకాల నుంచి గ్రామఫోన్‌ పాటల వరకు

లంక సత్యం అసలు పేరు లంక సత్యనారాయణ. 1915 ఆగస్టు 4న జన్మించిన ఆయనకు చిన్నతనం నుంచే నటనపై ఆసక్తి ఉండేది. నాటకాల్లో వివిధ పాత్రలు పోషిస్తూ తన ప్రతిభను మెరుగుపరుచుకున్నారు. పాత్రకు అవసరమైతే ఆడవేషాలు వేయడానికి కూడా వెనుకాడేవారు కాదు. నటనతో పాటు పాటలు పాడటంలోనూ ఆయనకు నైపుణ్యం ఉండేది. ఈ ప్రతిభే ఆయనను హెచ్‌ఎంవీ గ్రామఫోన్‌ కంపెనీ వరకు తీసుకెళ్లింది. అక్కడ పాటలు రికార్డు చేసే అవకాశం పొందారు. అయితే, ఆయన లక్ష్యం అంతటితో ఆగిపోలేదు. సినిమాల్లో పనిచేయాలనే కోరికతో 1935లో బొంబాయికి వెళ్లారు. అక్కడ నిరంజన్‌ పాల్‌ వద్ద సహాయ దర్శకుడిగా మూడేళ్లపాటు పనిచేశారు. ఈ అనుభవం సినిమా నిర్మాణంలోని వివిధ అంశాలను నేర్చుకోవడానికి ఉపయోగపడింది. తర్వాత రూపొందిన ‘అమ్మ’ తెలుగు చిత్రానికి ముఖ్య సహాయకుడిగా పనిచేయడంతో పాటు, అందులో విషాదభరితమైన పాత్రను కూడా పోషించారు. అలా తెరవెనుక పని చేస్తూనే నటుడిగా తనను తాను నిరూపించుకునే ప్రయత్నం చేశారు.

‘బారిష్టర్‌ పార్వతీశం’తో గుర్తింపు

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత బొంబాయి నుంచి మద్రాసుకు చేరుకున్న లంక సత్యం, ఆర్‌.ఎస్‌. ప్రకాష్‌ వద్ద సహాయకుడిగా పనిచేశారు. అప్పటికే మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి రచించిన ప్రసిద్ధ నవల ఆధారంగా ‘బారిష్టర్‌ పార్వతీశం’ చిత్ర నిర్మాణం జరుగుతోంది. 1940లో విడుదలైన ఈ సినిమాలో పల్లెటూరి యువకుడు లండన్‌కు వెళ్లే క్రమంలో ఎదుర్కొనే హాస్యభరితమైన పరిస్థితులు ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచాయి. పార్వతీశం పాత్రను లంక సత్యం పోషించి ప్రేక్షకుల దృష్టిని ఆకర్షించారు. ఆ కాలంలో హాస్యానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకురావడంలో ఈ చిత్రానికి ప్రాధాన్యం ఉంది. లంక సత్యానికి ఈ పాత్ర నటుడిగా మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది.

‘బాలనాగమ్మ’తో హాస్యనటుడిగా ప్రత్యేక స్థానం

తర్వాత జెమిని సంస్థలో అవకాశం దక్కించుకున్న ఆయన ‘జీవన్ముక్తి’ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించడంతో పాటు అందులో నటించారు. అయితే, 1942లో విడుదలైన ‘బాలనాగమ్మ’ ఆయన కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. ఈ చిత్రంలో చాకలి తిప్పడు పాత్రలో నటించి ప్రేక్షకులను నవ్వించారు. ఆ పాత్రతో ఆయనకు హాస్యనటుడిగా మరింత గుర్తింపు లభించింది. ఆ తర్వాత ‘మాయాలోకం’, ‘చెంచులక్ష్మి’, ‘చదువుకున్న భార్య’, ‘గులేబకావళి కథ’, ‘జగదేకవీరుని కథ’, ‘రహస్యం’, ‘శకుంతల’, ‘రామదాసు’, ‘పెంపుడు కూతురు’, ‘ఆప్తమిత్రులు’, ‘శ్రీ వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యం’ వంటి చిత్రాల్లో నటించారు. సహాయ దర్శకుడిగా కూడా కొనసాగుతూ నటన, దర్శకత్వం రెండింటినీ సమన్వయం చేసుకున్నారు. దర్శకుడిగా ‘భక్త తులసీదాస్‌’, ‘శెంబగవల్లి’, ‘మోహిని’, ‘మారుమలర్చి’, ‘చంపకవల్లి’, ‘సర్కార్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ వంటి చిత్రాలకు పనిచేశారు. ‘సర్కార్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ను ‘బెంగళూరు మెయిల్‌’ పేరుతో కన్నడంలోనూ రూపొందించడం ఆయన బహుభాషా సినీ ప్రయాణానికి ఉదాహరణ.

మరణవార్త వచ్చినా.. ప్రాణాలతో తిరిగొచ్చారు

లంక సత్యం జీవితంలో జరిగిన రైలు ప్రమాద సంఘటన ఇప్పటికీ ఆసక్తి కలిగిస్తుంది. కాజీపేట సమీపంలో రైలు ప్రమాదం జరిగిన సమయంలో ఆయన కూడా ఆ ప్రమాదంలో మరణించారని పత్రికల్లో వార్తలు వచ్చాయి. కానీ వాస్తవం వేరు. ఆయన హైదరాబాద్‌లో రైలు ఎక్కినప్పటికీ, ఘట్‌కేసర్‌ వద్ద మిత్రుల బలవంతంతో దిగిపోయారు. దీంతో ప్రమాదానికి గురైన రైలులో ఆయన లేకపోవడంతో ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. అనంతరం తిరిగి వచ్చినప్పుడు బంధువులు, స్నేహితులు ఆయనను చూసి ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. ఆ రోజుల్లో హాస్యనటులను కొందరు తక్కువగా చూసేవారని, శివరావు, రేలంగి వంటి కళాకారులు రంగంలోకి వచ్చిన తర్వాత హాస్యానికి మరింత గౌరవం పెరిగిందని లంక సత్యం చెప్పేవారు. ఈ మాటలు అప్పటి సినీ పరిశ్రమలో హాస్యనటులు ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులను తెలియజేస్తాయి. రంగస్థలం నుంచి సినిమా వరకు సాగిన ఆయన ప్రయాణం ఒక కళాకారుడి పట్టుదలకు నిదర్శనం. ప్రేక్షకులను నవ్వించడమే కాకుండా, దర్శకత్వంలోనూ తనదైన ముద్ర వేయడం లంక సత్యం ప్రత్యేకత. తెలుగు సినిమా తొలి దశల్లో హాస్యానికి గుర్తింపు తీసుకురావడంలో ఆయన చేసిన కృషి స్మరించదగినది.