Ravan Baba: రావణుడికి కాపలాగా పోలీస్ స్టేషన్.. 300 ఏళ్ల చరిత్ర!

Ravan Baba: దేశవ్యాప్తంగా విజయదశమి వేడుకల్లో భాగంగా రావణుడి దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేస్తుంటారు. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఈ సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు. కానీ మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఓ పోలీస్ స్టేషన్‌లో మాత్రం ఇందుకు పూర్తి భిన్నమైన దృశ్యం కనిపిస్తుంది. అక్కడ రావణుడి విగ్రహాన్ని దహనం చేయడం కాదు.. భద్రంగా కాపాడుతున్నారు. అంతేకాదు, ప్రతి దసరాకు ప్రత్యేక పూజలు కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. మధ్యప్రదేశ్‌లోని సత్నా జిల్లాలో ఉన్న కోఠి పోలీస్ స్టేషన్ ఆవరణలో సుమారు 300 ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన రావణుడి భారీ విగ్రహం ఉండటం విశేషం. స్థానికులు రావణుడిని భక్తితో పూజిస్తుండటంతో ఈ ప్రాంతం దసరా వేళ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.

25 అడుగుల భారీ విగ్రహం

కోఠి పోలీస్ స్టేషన్ ప్రాంగణంలో 25 అడుగుల ఎత్తు, 22 అడుగుల వెడల్పుతో రావణుడి విగ్రహం ఉంది. స్థానిక పాలకులు సుమారు 300 ఏళ్ల క్రితం ఈ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చెబుతారు. ఈ విగ్రహం పోలీస్ స్టేషన్ నిర్మాణానికి ఎంతో ముందునాటిదని స్థానికుల విశ్వాసం. సుమారు 19 ఏళ్ల క్రితం కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ భవనం నిర్మించినప్పటి నుంచి ఈ విగ్రహం అదే ప్రాంగణంలో ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా దసరా రోజున రావణుడి బొమ్మలను దహనం చేసే సంప్రదాయం కొనసాగుతుండగా, ఇక్కడ మాత్రం ఆయన విగ్రహానికి పూజలు నిర్వహించడం విశేషం.

సాధారణంగా రావణుడిని పది తలలతో చిత్రిస్తారు. కానీ కోఠిలోని విగ్రహానికి తొమ్మిది తలలు మాత్రమే ఉంటాయి. స్థానిక కథనం ప్రకారం, రావణుడు శివుడిని ప్రసన్నం చేసుకునేందుకు తన తలల్లో ఒకదాన్ని సమర్పించాడని, అందుకే ఇక్కడ ఆయనను తొమ్మిది తలల రూపంలో పూజిస్తారని చెబుతారు. ఈ విశ్వాసమే ఈ విగ్రహానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.

నాలుగు తరాలుగా కొనసాగుతున్న పూజలు

ఈ విగ్రహానికి దసరా రోజున పూజలు నిర్వహించే సంప్రదాయం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది. స్థానిక పూజారి రమేశ్ మిశ్రా కుటుంబం ఈ ఆచారాన్ని ఇప్పటికీ పాటిస్తోంది. ఆయన పూర్వీకులు కోఠి పాలకుల ఆస్థానంలో రాజపురోహితులుగా పనిచేసేవారని, అప్పటి నుంచి రావణుడి విగ్రహానికి పూజలు చేస్తున్నారని రమేశ్ తెలిపారు.

తన తండ్రి, తాత, ముత్తాతలు కూడా ప్రతి దసరాకు ఈ విగ్రహానికి పూజలు నిర్వహించేవారని ఆయన గుర్తుచేశారు. కనీసం నాలుగు తరాలుగా తమ కుటుంబంలో ఈ సంప్రదాయం కొనసాగుతోందని, ఇప్పుడు తాను దానిని ముందుకు తీసుకెళ్తున్నానని చెప్పారు. ఈ ఏడాది అక్టోబర్ 20న దసరా సందర్భంగా కూడా రమేశ్ మిశ్రా కుటుంబ సభ్యులు విగ్రహానికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించనున్నారు.

రామాయణంతో ముడిపడిన స్థానిక కథలు

కోఠిలో రావణుడిని పూజించే సంప్రదాయం వెనుక రామాయణంతో ముడిపడిన స్థానిక కథనాలు ఉన్నాయని రమేశ్ మిశ్రా వివరించారు. తన పూర్వీకులు చెప్పిన కథల ప్రకారం, గతంలో ఈ విగ్రహానికి సమీపంలో ఒక చిన్న నది ప్రవహించేదట. నదికి అవతలి ఒడ్డున ‘రామ్ చబూత్రా’ అనే వేదిక ఉండేదని చెబుతారు. అక్కడ కోఠి పాలకులు రామలీల కార్యక్రమాలను నిర్వహించేవారని స్థానిక కథనం.

ఆ కార్యక్రమాల్లో భాగంగా శ్రీరాముడి పాత్రధారి నదికి అవతలి వైపు ఉన్న రావణుడి విగ్రహంపైకి ప్రతీకాత్మకంగా బాణాలు సంధించేవారని చెబుతారు. నదిపై నిర్మించిన వంతెనను రామసేతువుగా, రావణుడి విగ్రహం ఉన్న ప్రాంతాన్ని లంకగా స్థానికులు పిలిచేవారని రమేశ్ వివరించారు. ఈ కథనాలకు చారిత్రక ఆధారాలు ఎంతవరకు ఉన్నాయన్నది వేరే అంశమైనప్పటికీ, స్థానికుల సాంస్కృతిక సంప్రదాయాల్లో ఇవి భాగంగా కొనసాగుతున్నాయి.

చిత్రకూట్ ప్రాంతంతోనూ సంబంధం?

అడవుల్లో శ్రీరాముడు గడిపిన కాలానికి సంబంధించిన కథనాలతో ఈ ప్రాంతానికి సంబంధం ఉందని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు. చిత్రకూట్ ప్రాంతంలోని అడవుల సరిహద్దుల్లో రావణుడు తన సమాచార సేకరణ కోసం వ్యక్తులను నియమించేవాడనే జానపద కథలు ఉన్నాయని రమేశ్ మిశ్రా తెలిపారు. చిత్రకూట్‌తో పాటు ఉమరియా జిల్లాలోని పాలీ ప్రాంతంలోనూ రావణుడి విగ్రహాలు ఉన్నట్లు తనకు తెలిసిందని చెప్పారు.

ఇలాంటి కథనాలు, సంప్రదాయాలు రామాయణం ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో విధంగా ప్రజల జీవితాల్లో భాగమైందని సూచిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో రావణుడిని చెడుకు ప్రతీకగా భావించి దహనం చేస్తే, మరికొన్ని చోట్ల స్థానిక విశ్వాసాలు, కుటుంబ సంప్రదాయాల కారణంగా ఆయనను పూజిస్తున్నారు.

మధ్యప్రదేశ్‌లో రావణుడిని పూజించే మరికొన్ని ప్రాంతాలు

సత్నా జిల్లాలోని కోఠి మాత్రమే కాదు మధ్యప్రదేశ్‌లో మరికొన్ని ప్రాంతాల్లోనూ రావణుడిని భక్తితో పూజించే సంప్రదాయం ఉంది. విదిశా జిల్లాలోని రావణ్ గ్రామంలో స్థానికులు రావణుడిని ‘రావణ్ బాబా’, ‘కులదేవత’గా భావిస్తారు. అక్కడ పది తలలతో పడుకున్న భంగిమలో ఉన్న రావణుడి విగ్రహం 500 ఏళ్లకు పైగా పురాతనమైనదని స్థానికులు చెబుతున్నారు.

అలాగే మందసౌర్ జిల్లాలోని ఖాన్‌పురాలో రావణుడిని అల్లుడిగా భావిస్తారు. రావణుడి భార్య మండోదరి ఈ ప్రాంతానికి చెందినదనే స్థానిక విశ్వాసం దీనికి కారణం. అందువల్ల అక్కడ రావణుడిపై భిన్నమైన గౌరవభావం కనిపిస్తుంది.

దేశంలో ఒకే పండుగకు సంబంధించి ప్రాంతాలవారీగా ఎంత భిన్నమైన ఆచారాలు ఉన్నాయో ఈ సంప్రదాయాలు తెలియజేస్తున్నాయి. దసరా రోజున చాలా ప్రాంతాల్లో రావణ దహనం జరుగుతుంటే, కోఠి పోలీస్ స్టేషన్‌లో మాత్రం వందల ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన రావణుడి విగ్రహానికి పూజలు నిర్వహించడం ప్రత్యేకతగా నిలుస్తోంది.