Sistan Sand Boa: ఇరాన్‌, పాక్‌లో కనిపించే అరుదైన పాము... భారత్‌లోకి ఎంట్రీ... పరిశోధనలో ఆసక్తికరమైన నిజాలు

Sistan Sand Boa: ఇరాన్‌, పాకిస్థాన్‌ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే కనిపిస్తుందని ఇప్పటివరకు భావించిన అరుదైన పాము భారత్‌లోనూ ఉన్నట్లు శాస్త్రీయంగా నిర్ధారణ అయింది. రాజస్థాన్‌లోని సీకర్‌ జిల్లాలో ఒకటి కాదు.. ఏకంగా మూడు సిస్తాన్ సాండ్ బోవా పాములను పరిశోధకులు గుర్తించారు. 2025లో నిర్వహించిన సర్వేలో బయటపడిన ఈ వివరాలు భారత పాముల జాబితాలో మరో కొత్త అధ్యాయాన్ని చేర్చాయి. అంతేకాదు.. ఎడారి వాతావరణానికి అలవాటు పడిన ఈ పాము కేవలం ఇసుక ప్రాంతాల్లోనే కాకుండా మనుషుల నివాసాలకు సమీపంలోనూ కనిపించొచ్చన్న విషయాన్ని కూడా ఈ పరిశోధన సూచిస్తోంది.

మూడు చోట్ల.. మూడు పాములు

సీకర్‌ జిల్లాలోని రామ్‌గఢ్‌–షెఖావతి ప్రాంతంలో 2025లో పరిశోధకులు సర్వే నిర్వహించారు. జబల్‌పూర్‌కు చెందిన పరిశోధకుడు వివేక్‌ శర్మ, రణతంబోర్‌కు చెందిన టైగర్‌ వాచ్‌ సంస్థ వన్యప్రాణి శాస్త్రవేత్త ధర్మేంద్ర ఖండాల్‌ ఈ పరిశోధనలో పాల్గొన్నారు. ఆగస్టు 19, 2025న ఓ గోశాలలో మొదటి పామును గుర్తించారు. అనంతరం సెప్టెంబర్‌ 12న సుందా కీ ధానీలోని ఓ ఇంటి ఆవరణలో రెండో పాము కనిపించింది. సెప్టెంబర్‌ 21న రుకన్సార్‌ ప్రాంతంలో నిర్మాణంలో ఉన్న ఓ ఇంటి సమీపంలో మూడో పామును గుర్తించారు. మూడు పాములను కేవలం చూసి వదిలేయకుండా వాటి శరీర ఆకారం, రంగు, పొలుసుల నిర్మాణం, తోక ఆకృతి వంటి అనేక లక్షణాలను పరిశీలించారు. ఆ తర్వాతే అవి Eryx sistanensisగా శాస్త్రీయంగా గుర్తించారు. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు 2026 మే 26న Journal of Threatened Taxaలో ప్రచురితమయ్యాయి.

చూడటానికి మరో పాములాగే..

సిస్తాన్ సాండ్ బోవా విషపూరితం కాని పాము. మందమైన శరీరంతో, పొడి వాతావరణ పరిస్థితులకు తట్టుకునేలా ఇది పరిణామం చెందినట్లు పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. అయితే ఈ పామును గుర్తించడం అంత సులభం కాదు. భారత్‌లో ఇప్పటికే కనిపించే రెడ్ సాండ్ బోవాతో ఇది చాలా వరకు పోలి ఉంటుంది. దీంతో సాధారణంగా చూసినప్పుడు రెండింటినీ ఒకటే జాతిగా భావించే అవకాశం ఉంది. అసలు తేడా ప్రధానంగా తోక ఆకృతిలో కనిపిస్తుంది. సిస్తాన్ సాండ్ బోవా తోక చివరి భాగం వైపు క్రమంగా సన్నబడుతూ చివర్లో మొనదేలినట్లు ఉంటుంది. రెడ్ సాండ్ బోవా తోక మాత్రం ఎక్కువ భాగం మందంగానే ఉండి చివరి దగ్గర మాత్రమే సన్నబడుతుంది. ఈ చిన్న తేడానే శాస్త్రీయ గుర్తింపులో కీలకంగా మారింది.

ఏళ్లుగా కనిపిస్తున్నా.. గుర్తించలేదు

ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. రాజస్థాన్‌లో ఈ పామును పోలిన జీవులను పరిశోధకులు గతంలోనూ గమనించారు. ధర్మేంద్ర ఖండాల్‌ స్వయంగా 2003, 2006 సంవత్సరాల్లో చురులో ఇలాంటి పాములను ఫొటోలు తీశారు. అయితే అప్పట్లో వాటి జాతిని శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించడానికి తగిన ఆధారాలు అందుబాటులో లేవు. తర్వాత రాజస్థాన్‌లోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి ఇలాంటి పాముల ఫొటోలు పరిశోధకులకు చేరాయి. ఇప్పటివరకు కనీసం 40 ప్రాంతాల నుంచి ఇలాంటి పాముల సమాచారాన్ని అందుకున్నట్లు పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. బికనీర్‌, హనుమాన్‌గఢ్‌, జైసల్మేర్‌ ప్రాంతాల నుంచి కూడా ఇలాంటి నివేదికలు వచ్చాయి. అయితే ఫొటో ఆధారంగా మాత్రమే ఒక పాము జాతిని ఖచ్చితంగా నిర్ధారించలేమని శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు. అందుకే ఈ ప్రాంతాల్లో కనిపించిన పాములన్నింటినీ సిస్తాన్ సాండ్ బోవాలుగా ఇప్పటికిప్పుడు చెప్పలేము.

2020లో కీలకమైన శాస్త్రీయ గుర్తింపు

సిస్తాన్ సాండ్ బోవాను ప్రత్యేక జాతిగా గుర్తించడం కూడా ఇటీవలి పరిణామమే. 2020లో ఇరాన్‌లో ప్రచురితమైన ట్యాక్సానమీ అధ్యయనంలో శరీర నిర్మాణంతో పాటు జన్యు ఆధారాలను పరిశీలించి ఈ పామును సంబంధిత ఇతర జాతుల నుంచి వేరు చేశారు. అందుకే రాజస్థాన్‌లో లభించిన మూడు నమూనాల శాస్త్రీయ గుర్తింపు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

రాజస్థాన్‌లో విస్తృతి ఎంత?

సీకర్‌లో మూడు ప్రాంతాల్లో పాములు కనిపించడం మరో ప్రశ్నకు దారితీసింది. ఈ జాతి కేవలం ఇసుక దిబ్బలకే పరిమితమా? లేక రాజస్థాన్‌లో మరింత విస్తృతంగా ఉందా? ప్రస్తుతం దీనికి ఖచ్చితమైన సమాధానం లేదు. సీకర్‌లో గుర్తించిన మూడు పాములు వ్యవసాయ భూములు, తోటలు, ఇళ్లకు సమీప ప్రాంతాల్లో కనిపించాయి. అంటే సిస్తాన్ సాండ్ బోవా పూర్తిగా నిర్జన ఎడారి ప్రాంతాల్లోనే జీవిస్తుందని చెప్పలేం. ఇక ఈ జాతి రాజస్థాన్‌లో ఎంత విస్తరించింది, దాని సంఖ్య ఎంత ఉంది, ఏ ప్రాంతాల్లో స్థిరమైన జనాభా ఉంది, సంరక్షణకు ఎలాంటి చర్యలు అవసరం అనే విషయాలు తెలుసుకోవాలంటే మరిన్ని సర్వేలు నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.

సీకర్‌లో లభించిన మూడు పాములు అందుకే కేవలం అరుదైన జీవుల గుర్తింపుగా చూడాల్సిన విషయం కాదు. రాజస్థాన్‌లోని పొడి ప్రాంతాల్లో మన కళ్లకు సాధారణంగా కనిపించే పాముల్లోనే ఇప్పటివరకు శాస్త్రీయంగా గుర్తించని జాతులు ఉండొచ్చని ఈ పరిశోధన మరోసారి గుర్తుచేసింది. సరైన పరిశీలన, ఫీల్డ్‌ సర్వేలు, శాస్త్రీయ ఆధారాలతోనే ప్రకృతి ప్రపంచంలోని ఇలాంటి దాగి ఉన్న రహస్యాలు బయటపడతాయి.