Space Mystery : సౌరకుటుంబంలో మాయమైన గ్రహాలు.. యురేనస్ వద్ద దొరికిన క్లూ.!

Space Mystery : మన సౌరకుటుంబంలో కేవలం ఎనిమిది గ్రహాలు (ప్లూటోతో కలిపితే తొమ్మిది), వాటి ఉపగ్రహాలు, గ్రహశకలాలు , తోకచుక్కలు మాత్రమే ఉన్నాయని మనం ఇన్నాళ్లూ భావించాం. కానీ, ఒకప్పుడు మన సౌరకుటుంబం ఇప్పుడున్న దానికంటే చాలా రద్దీగా ఉండేదని, కాలక్రమేణా కొన్ని పెద్ద గ్రహాలు అంతరిక్షంలోకి విసిరివేయబడ్డాయనే అనుమానం శాస్త్రవేత్తలలో పెరుగుతోంది. ఇప్పుడు ఈ రహస్యానికి సంబంధించిన ఆధారాలు మరెక్కడో కాదు, మనకు దూరంగా ఉన్న 'యురేనస్' గ్రహం చుట్టూ తిరిగే మంచు చందమామలలో (ఉపగ్రహాలలో) దాగి ఉన్నాయని ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. బృహస్పతి, శని గ్రహాల ఉపగ్రహాల ముందు యురేనస్ ఉపగ్రహాలు అంతగా వెలుగులోకి రాకపోయినప్పటికీ, సౌరకుటుంబం ప్రారంభ రోజుల్లో జరిగిన భారీ నష్టాలు, గ్రహాల వలసలు , ఒకదానికొకటి ఢీకొన్న భయానక వాతావరణానికి ఇవే సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

సౌరకుటుంబంలో నిజంగానే గ్రహాలు తప్పిపోయాయా.?

గ్రహాలు కనిపించకుండా పోయాయనే ఆలోచన వినడానికి వింతగా అనిపించినప్పటికీ, ఇందులో నిజం లేకపోలేదు. బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ గ్రహాలు ఇప్పుడున్న స్థానాల్లో కాకుండా, ప్రారంభంలో ఒకదానికొకటి చాలా దగ్గరగా ఉండేవని శాస్త్రవేత్తలు చాలా కాలంగా అనుమానిస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో వాటి మధ్య జరిగిన గురుత్వాకర్షణ ఘర్షణల వల్ల కొన్ని గ్రహాలు సౌరకుటుంబం వెలుపలికి విసిరివేయబడ్డాయి. ఈ గందరగోళ దశను "జెయింట్ ప్లానెట్ ఇన్‌స్టెబిలిటీ" అని పిలుస్తారు. కొన్ని శాస్త్రీయ నమూనాల ప్రకారం.. ఒకప్పుడు యురేనస్ లేదా నెప్ట్యూన్ పరిమాణంలో ఉన్న ఒకటి , రెండు అదనపు మంచు గ్రహాలు (Ice Giants) ఈ ఘర్షణల వల్ల అంతరిక్షంలోకి విసిరివేయబడి, శాశ్వతంగా తప్పిపోయాయి.

ఈ రహస్యంలో యురేనస్ పాత్ర ఏమిటి.?

యురేనస్ ఎప్పుడూ మన సౌరకుటుంబంలో ఒక వింత గ్రహమే. అది మిగిలిన గ్రహాల వలె కాకుండా పక్కకు వాలిపోయి, తన అక్షంపై నిలువుగా తిరుగుతుంది. అంటే దాని ధృవాలు ఉండాల్సిన చోట భూమధ్యరేఖ ఉంటుంది. ఏదో ఒక భారీ గ్రహం లేదా శకలం బలంగా ఢీకొట్టడం వల్లే యురేనస్ ఇలా వాలిపోయిందని భావించేవారు. కానీ, ఇటీవల 'ఇకారస్' (Icarus) జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం.. శాస్త్రవేత్తలు యురేనస్ ఉపగ్రహాల మనుగడపై దాదాపు 122 కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్లను (కృత్రిమ నమూనాలు) రన్ చేసి చూశారు.

సౌరకుటుంబం ప్రారంభ రోజుల్లో జరిగిన గందరగోళంలో యురేనస్ చందమామల కక్ష్యలు దెబ్బతిని, అవి పూర్తిగా నాశనమై ఉండాలని ఈ సిమ్యులేషన్లలో తేలింది. కానీ, ఆశ్చర్యకరంగా యురేనస్ ఉపగ్రహాలు నేటికీ చెక్కుచెదరకుండా అక్కడ తిరుగుతున్నాయి. దీనిని బట్టి శాస్త్రవేత్తలు ఒక ముగింపుకు వచ్చారు. యురేనస్ చుట్టూ ఇప్పుడున్న ఉపగ్రహాల అమరిక ఏర్పడాలంటే, అక్కడ ఒకప్పుడు అత్యంత భయంకరమైన అస్థిరత జరిగి ఉండాలి. ఆ గందరగోళంలో పాత ఉపగ్రహాలు నాశనమై, తిరిగి కొత్తవి పుట్టుకొచ్చాయి. ఇలాంటి వాతావరణం కేవలం ఇప్పుడు మనకు కనిపిస్తున్న గ్రహాల కంటే ఎక్కువ గ్రహాలు ఉన్నప్పుడే సాధ్యమవుతుందని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు.

వింతల చందమామ 'మిరాండా' (Miranda)

యురేనస్ చుట్టూ తిరిగే ఐదు పెద్ద ఉపగ్రహాలలో 'మిరాండా' అత్యంత చిన్నది , వింతైనది. దీని ఉపరితలాన్ని చూస్తే.. విరిగిపోయిన ముక్కలన్నింటినీ కలిపి ఒకచోట కుట్టినట్లుగా ఉంటుంది. నిలువుగా ఉండే లోయలు, పగుళ్లు, ఎగుడుదిగుడు ప్రాంతాలతో నిండిన ఈ చందమామ ఒకప్పుడు పూర్తిగా నాశనమై, మళ్లీ ముక్కలన్నీ కలిసి అతుక్కుపోయి ఏర్పడిందని ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. సౌరకుటుంబం అత్యంత భయంకరమైన కాలానికి ఈ మిరాండా చందమామ ఒక సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది. ఇవే కాకుండా, యురేనస్ చుట్టూ ఉన్న వలయాలలో (Rings) ఇంకా అనేక చిన్న చిన్న రహస్య చందమామలు దాగి ఉన్నాయని, అవి కూడా యురేనస్ గతాన్ని గురించిన మరిన్ని ఆధారాలను అందించగలవని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.

భవిష్యత్తు పరిశోధనలు ఏంటి.?

మనకు యురేనస్ గురించి తెలిసిన సమాచారం చాలా పరిమితం. 1986లో, అంటే దాదాపు 40 ఏళ్ల క్రితం 'వాయేజర్ 2' (Voyager 2) నౌక మాత్రమే యురేనస్ మీదుగా ప్రయాణించింది. అయితే, ఈ పరిస్థితి త్వరలోనే మారనుంది. అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ 'నాసా' (NASA) , యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA) కలిసి 2040వ దశకంలో యురేనస్ గ్రహంపైకి సరికొత్త పరిశోధక నౌకలను పంపడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నాయి. ఈ మిషన్లు గనుక విజయవంతమైతే, మిరాండాతో పాటు ఇతర ఉపగ్రహాలను నిశితంగా పరిశీలించే అవకాశం లభిస్తుంది. తద్వారా మన సౌరకుటుంబం నుండి మాయమైపోయిన ఆ 'అదృశ్య గ్రహాల' రహస్యం శాశ్వతంగా వెల్లడయ్యే అవకాశం ఉంది.