Special Story: 58 రోజుల దీక్ష.. పొట్టి శ్రీరాములు మార్చిన భారత పటం

Amarajeevi Potti Sreeramulu : స్వాతంత్య్రం తర్వాత భారతదేశ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావం చూపిన ఉద్యమాల్లో పొట్టి శ్రీరాములు చేపట్టిన నిరాహార దీక్ష ఒకటి. ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం ఆయన చేసిన 58 రోజుల ఆమరణ నిరాహార దీక్ష, అనంతరం జరిగిన మరణం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కీలక నిర్ణయం తీసుకునేలా చేసింది. అదే నిర్ణయం తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు మార్గం సుగమమైంది.

ఇంజనీర్ నుంచి గాంధేయవాదిగా

1901 మార్చి 16న మద్రాస్‌లో తెలుగు కుటుంబంలో జన్మించిన పొట్టి శ్రీరాములు బొంబాయిలో శానిటరీ ఇంజినీరింగ్ చదివి రైల్వే శాఖలో ఉద్యోగం చేశారు. అయితే 1929లో భార్య, నవజాత శిశువు మరణంతో జీవితంలో తీవ్ర విషాదాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. అనంతరం ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి మహాత్మా గాంధీ స్థాపించిన సబర్మతి ఆశ్రమంలో చేరి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.

దళితుల హక్కుల కోసం పోరాటం

ఉప్పు సత్యాగ్రహం, వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాల్లో పాల్గొని జైలు శిక్ష అనుభవించారు. నెల్లూరులో దళితులకు దేవాలయ ప్రవేశం కల్పించాలనే డిమాండ్‌తో పలుమార్లు నిరాహార దీక్షలు చేసి విజయం సాధించారు. ఆయన అంకితభావాన్ని మెచ్చుకున్న గాంధీ, "శ్రీరాములు వంటి మరో 11 మంది ఉంటే ఏడాదిలోనే దేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించవచ్చని" ప్రశంసించినట్లు చారిత్రక రికార్డులు చెబుతున్నాయి.

ప్రత్యేక ఆంధ్ర కోసం ఆమరణ దీక్ష

తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలనే డిమాండ్‌తో 1952 అక్టోబర్ 19న మద్రాస్‌లోని బులుసు సాంబమూర్తి నివాసంలో పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు. అప్పటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, మద్రాస్ ముఖ్యమంత్రి సి. రాజగోపాలాచారి ఈ డిమాండ్‌పై తొలుత సానుకూలంగా స్పందించలేదు.

58 రోజుల పాటు ఆహారం తీసుకోకుండా దీక్ష కొనసాగించిన పొట్టి శ్రీరాములు 1952 డిసెంబర్ 15న కన్నుమూశారు.

దేశ పటాన్ని మార్చిన త్యాగం

పొట్టి శ్రీరాములు మరణంతో ఆంధ్ర ప్రాంతంలో తీవ్ర ఆందోళనలు చెలరేగాయి. ప్రజా నిరసనలు ఉధృతం కావడంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటును ప్రకటించింది. 1953 అక్టోబర్ 1న కర్నూలును రాజధానిగా చేసుకుని ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది.

ఆ తర్వాత 1956లో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం అమల్లోకి రావడంతో భాషా ప్రాతిపదికన దేశవ్యాప్తంగా రాష్ట్రాల సరిహద్దులు పునర్నిర్మించబడ్డాయి. అదే ఏడాది హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలుగు ప్రాంతాలు ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో విలీనం చెంది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది.

చరిత్రలో చిరస్థాయిగా

ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం ప్రాణత్యాగం చేసిన పొట్టి శ్రీరాములను తెలుగు ప్రజలు "అమరజీవి"గా గౌరవిస్తారు. ఆయన త్యాగం భారతదేశ రాజకీయ, పరిపాలనా చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.