Pingali Venkayya Story: భారత జాతీయ జెండాను రూపొందించింది ఎవరో తెలుసా?

భారత జాతీయ జెండా రూపకర్త పింగళి వెంకయ్య: స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా త్రివర్ణ పతాకాన్ని గర్వంగా ఎగురవేస్తారు. అయితే భారత జాతీయ పతాకం రూపకల్పన వెనుక ఉన్న పింగళి వెంకయ్య గురించి చాలామందికి పూర్తిగా తెలియదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, దూరదృష్టి కలిగిన పింగళి వెంకయ్య భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రత్యేకమైన జెండా ఉండాలని ఎన్నో ఏళ్ల పాటు కృషి చేశారు.

పింగళి వెంకయ్య 1879 ఆగస్టు 2న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఉండేది. ఆయన విద్యాభ్యాసం కోసం కేంబ్రిడ్జ్‌ వరకు వెళ్లారు. యువకుడిగా దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన బోయర్ యుద్ధంలో కూడా సేవలందించారు. అక్కడే మహాత్మా గాంధీతో ఆయనకు పరిచయం ఏర్పడింది. ఈ పరిచయం వెంకయ్య ఆలోచనలపై, భారత స్వాతంత్ర్యం, దేశ గుర్తింపుపై ఆయన దృక్పథంపై ప్రభావం చూపింది.

బ్రిటిష్ పాలనకు సంబంధించిన చిహ్నాలను చూస్తున్న సమయంలోనే భారతీయులకు సొంత జెండా అవసరమనే ఆలోచన వెంకయ్యలో బలపడింది. కాంగ్రెస్ సమావేశాల్లో బ్రిటిష్ యూనియన్ జాక్‌ను ఎగురవేయడాన్ని గమనించిన ఆయన.. స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న భారతీయులు బ్రిటిష్ పాలకుల జెండాకు ఎందుకు వందనం చేయాలనే ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. దీంతో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రత్యేకమైన జెండా రూపొందించడం ఆయన లక్ష్యంగా మారింది.

1916 నుంచి 1921 మధ్య కాలంలో వెంకయ్య దాదాపు 30 దేశాల జెండాలను అధ్యయనం చేసినట్లు సమాచారం. వివిధ దేశాల జెండాల్లోని రంగులు, చిహ్నాలు ఆయా దేశాల గుర్తింపును ఎలా ప్రతిబింబిస్తున్నాయో పరిశీలించారు. ఈ పరిశోధన ఆధారంగా ‘ఎ నేషనల్ ఫ్లాగ్ ఫర్ ఇండియా’ అనే పుస్తకాన్ని రూపొందించారు. ఇందులో భారత జాతీయ పతాకానికి సంబంధించి పలు నమూనాలను ప్రతిపాదించారు. అనంతరం కాంగ్రెస్ సమావేశాల్లోనూ తన ప్రతిపాదనలను తీసుకెళ్లారు.

1921లో బేజవాడలో మహాత్మా గాంధీతో వెంకయ్య జాతీయ పతాకం గురించి చర్చించినట్లు గాంధీ రాసిన వివరాల్లో పేర్కొనబడింది. ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రంగుల నేపథ్యంలో చరఖాతో కూడిన జెండా నమూనాను రూపొందించాలని గాంధీ సూచించినట్లు సమాచారం. అనంతరం దేశంలోని విభిన్న మతాలను ప్రతిబింబించేలా తెలుపు రంగును కూడా చేర్చాలని గాంధీ అభిప్రాయపడ్డారు. దీనికి అనుగుణంగా వెంకయ్య కొద్ది గంటల్లోనే ఒక జెండా నమూనాను రూపొందించినట్లు చెబుతారు.

అయితే అప్పటి నమూనా ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న త్రివర్ణ పతాకం మాదిరిగా లేదు. భారత్ స్వాతంత్ర్యం పొందే సమయంలో జాతీయ జెండాలో కీలకమైన మార్పులు జరిగాయి. 1947 జూలై 22న రాజ్యాంగ సభ ప్రస్తుత రూపంలోని జాతీయ జెండాను ఆమోదించింది. త్రివర్ణ భావనను కొనసాగిస్తూ చరఖా స్థానంలో అశోకచక్రాన్ని చేర్చారు. అశోకచక్రం ధర్మం, న్యాయం, పురోగతికి ప్రతీకగా నిలిచింది.

భారత జాతీయ పతాక రూపకల్పనలో కీలకమైన ఆలోచనను ముందుకు తీసుకెళ్లినప్పటికీ పింగళి వెంకయ్యకు అంతగా గుర్తింపు లభించలేదు. జాతీయ జెండా కోసం ఎన్నో ఏళ్లు అధ్యయనం చేసి, వివిధ నమూనాలను రూపొందించి, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి భారతీయుల సొంత గుర్తింపు ఉండాలని పట్టుదలగా కృషి చేశారు. నేడు ఆకాశంలో త్రివర్ణ పతాకం రెపరెపలాడిన ప్రతిసారీ దాని వెనుక పింగళి వెంకయ్య చేసిన కృషిని గుర్తుచేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.