Maa Van Devi Temple: సూర్యాస్తమయం కాగానే ఈ ఆలయం మూసేస్తారు... సినిమా కథలకు ప్రేరణగా నిలుస్తున్న వనదేవి

Maa Van Devi Temple: సూర్యుడు అస్తమించగానే ఆలయ తలుపులు మూసేస్తారు. పూజారి కూడా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతారు. ఆ తర్వాత ఆలయంలోకి వెళ్లడం, చుట్టుపక్కల ఉన్న అటవీ ప్రాంతంలోకి అడుగుపెట్టడం ఎవరూ చేయరు. ఇది నేటి నిబంధన కాదు.. దాదాపు 400 ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న స్థానిక విశ్వాసం. బిహార్‌లోని పాట్నా జిల్లాకు సమీపంలో ఉన్న మా వనదేవి ఆలయం గురించి చెప్పుకునే ఆసక్తికరమైన సంప్రదాయం ఇది. పాట్నా నుంచి సుమారు 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో బిహ్తా ప్రాంతానికి సమీపంలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఇతర ప్రముఖ దేవాలయాల మాదిరిగా ఇక్కడ పెద్ద విగ్రహం కనిపించదు. అమ్మవారిని సాధారణ విగ్రహ రూపంలో కాకుండా పవిత్రమైన పిండి (పిందె) రూపంలో భక్తులు పూజిస్తారు. అదే వనదేవి అమ్మవారి స్వరూపంగా స్థానికులు విశ్వసిస్తారు.

చీకటి పడితే అడవిలోకి ఎందుకు వెళ్లరు?

మా వనదేవిని స్థానికులు అడవికి అధిదేవతగా భావిస్తారు. పగటిపూట ఆలయానికి వచ్చి అమ్మవారిని దర్శించుకునే భక్తులు సాయంత్రం తర్వాత మాత్రం అక్కడ ఉండకూడదనే సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు. స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథనం ప్రకారం.. రాత్రి వేళల్లో వనదేవి ఆలయ పరిసరాల్లో సంచరిస్తుందని నమ్మకం. ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతమంతా దట్టమైన అడవితో ఉండేదని చెబుతారు. చీకటి పడిన తర్వాత ఆ ప్రాంతాన్ని రహస్యమైన శక్తులకు సంబంధించిన ప్రదేశంగా భావించేవారని స్థానిక కథలు చెబుతున్నాయి. అలా కాలక్రమంలో సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఆలయ పరిసరాలకు ఎవరూ వెళ్లకూడదనే ఆచారం ఏర్పడినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే ఈ నమ్మకానికి అతీంద్రియ ఘటనలకు సంబంధించిన శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. ఇది ప్రధానంగా తరతరాలుగా వస్తున్న స్థానిక మౌఖిక కథనం, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసంలో భాగంగానే కొనసాగుతోంది.

వనదేవి ఆలయం వెనుక అసలు కథ ఏమిటి?

ఈ ఆలయ చరిత్రకు విద్యానంద్ మిశ్రా అనే భక్తుడి పేరు ముడిపడి ఉంది. ఆయన రఘోపూర్‌లో నివసించేవారని స్థానిక కథనం. మిశ్రా, విన్ధ్యాచల్‌లోని మా వింధ్యవాసిని దేవికి భక్తుడిగా ఉండేవారని చెబుతారు. వయసు పెరిగే కొద్దీ విన్ధ్యాచల్‌కు తరచూ వెళ్లడం ఆయనకు కష్టంగా మారింది. ఈ సమయంలో అమ్మవారు కలలో కనిపించి ఒక పవిత్ర పిందెను తన గ్రామానికి తీసుకెళ్లమని సూచించారని స్థానిక పురాణగాథ చెబుతుంది. ఆ దైవ ఆదేశంగా భావించిన మిశ్రా పవిత్ర పిందెను తీసుకొచ్చి తన ఇంటికి సమీపంలోని అడవిలో ప్రతిష్ఠించారని కథనం. అప్పుడు అక్కడ భారీ ఆలయం ఏమీ లేదు. చిన్న గుడిసెలోనే ఆ పిందెను ఉంచి పూజలు చేసేవారని చెబుతారు. అడవి మధ్యలో అమ్మవారి పూజ జరుగుతుండటంతో కాలక్రమంలో ఆమెను ‘వనదేవి’.. అంటే అడవి దేవతగా పిలవడం మొదలైంది.

400 ఏళ్ల చరిత్ర.. కానీ ఖచ్చితమైన ఆధారం?

మా వనదేవి ఆలయం సుమారు 350 నుంచి 400 ఏళ్ల పురాతనమైనదిగా స్థానికంగా చెప్పుకుంటారు. కొన్ని కథనాలు దీని మూలాలను 16వ శతాబ్దం వరకు తీసుకెళ్తాయి. అయితే ఆలయ వయసును ఖచ్చితంగా నిర్ధారించే తుది పురావస్తు ఆధారం అందుబాటులో లేదని సమాచారం. అందుకే ఈ కాల నిర్ధారణను ప్రధానంగా స్థానిక చరిత్ర, మౌఖిక సంప్రదాయంగానే చూడాలి. తరువాత కాలంలో చిన్న ఆలయం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. స్థానిక వివరాల ప్రకారం 1958లో భగవాన్ దాస్ త్యాగి ఆలయ అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించగా, 1997లో మరో ప్రధాన నిర్మాణ దశ ప్రారంభమైంది. అయినప్పటికీ అమ్మవారి పూజా విధానంలో మాత్రం పెద్ద మార్పు రాలేదు. ఇప్పటికీ పవిత్ర పిందెనే వనదేవి స్వరూపంగా భక్తులు కొలుస్తారు.

ఇప్పుడు బాలీవుడ్‌ వరకు చేరిన వనదేవి కథ

ఈ పురాతన ఆలయానికి సంబంధించిన జానపద కథ ఇప్పుడు బిహార్ గ్రామాలకే పరిమితం కాలేదు. సిద్ధార్థ్ మల్హోత్రా, తమన్నా భాటియా నటించిన ‘ది వాన్ ఫోర్స్ ఆఫ్ ది ఫారెస్ట్’ చిత్రానికి మా వనదేవి ఆలయానికి సంబంధించిన జానపద విశ్వాసాలు ప్రేరణగా నిలిచినట్లు సమాచారం. రచయిత అరుణాభ్ కుమార్ తన తల్లి ద్వారా ఈ ఆలయ కథను తెలుసుకున్నారని, ఆ తర్వాత స్వయంగా ఆలయాన్ని సందర్శించారని కథనం చెబుతోంది. అక్కడి పూజారులు, గ్రామస్థులు, స్థానికులతో మాట్లాడి అడవి, ఆలయ సంప్రదాయాలు, ముఖ్యంగా సూర్యాస్తమయం తర్వాత అడవిలోకి వెళ్లకూడదనే నమ్మకం గురించి తెలుసుకున్నారని పేర్కొంది. ఆ కథను దర్శకుడు దీపక్ కుమార్ మిశ్రాతో పంచుకోవడం, అక్కడి నుంచి అది నిర్మాత ఏక్తా కపూర్ వరకు వెళ్లడం.. చివరకు వెండితెరపై కథగా రూపుదిద్దుకోవడం ఆసక్తికరమైన మలుపు. అందుకే మా వనదేవి ఆలయం ఇప్పుడు ఒక సాధారణ పురాతన దేవాలయంగా మాత్రమే కాకుండా.. జానపద విశ్వాసం, అడవి నేపథ్యం, 400 ఏళ్ల సంప్రదాయం, బాలీవుడ్ కథ...ఈ నాలుగు అంశాలు కలిసిన ప్రత్యేక ప్రదేశంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.