Ganesh Visarjan: నదులు చెరువులు లేకుండానే గణేశ నిమజ్జనం... ప్రకృతిని కాపాడే సరికొత్త విధానం

Ganesh Visarjan: వినాయక చవితి వచ్చిందంటే ఇళ్లలో సందడి మొదలవుతుంది. చిన్నా పెద్దా తేడా లేకుండా గణపయ్యను ఇంటికి ఆహ్వానించడం, ప్రత్యేక పూజలు చేయడం, నైవేద్యాలు సమర్పించడం, చివర్లో నిమజ్జనం చేయడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. అయితే ఈసారి ఓ దృశ్యం మాత్రం ఆలోచించాల్సిన పరిస్థితిని తీసుకొచ్చింది. నిమజ్జనం చేయడానికి నీరే లేకపోతే ఏం చేయాలి? కరువు కారణంగా ఎండిపోయిన నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో గణేశ విగ్రహాలను నీరు లేని నదీ గర్భంలోనే ఉంచాల్సిన పరిస్థితి రావడం పండుగ నిర్వహణలోనే కాదు.. ప్రకృతి పరిస్థితుల్లోనూ వస్తున్న మార్పును చూపిస్తోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చిత్రావతి నది ఒకప్పుడు నీటితో కళకళలాడేది. కానీ కరువు పరిస్థితుల ప్రభావంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో నది పూర్తిగా ఎండిపోయిన పరిస్థితి కనిపించింది. పుట్టపర్తి ప్రాంతానికి సమీపంలోని పుట్టులూరు ప్రజలు గణేశ విగ్రహాల నిమజ్జనం కోసం నీటి వనరులు అందుబాటులో లేకపోవడంతో ఎండిపోయిన నదీ గర్భాన్నే ఆశ్రయించాల్సి వచ్చింది. నీటి చుక్క లేకుండానే విగ్రహాలను అక్కడ ఉంచాల్సి రావడం ఇప్పుడు పండుగల నిర్వహణపై కొత్త చర్చకు దారితీసింది.

నీళ్లు లేని నదిలో నిమజ్జనం.. ఆలోచించాల్సిన పరిస్థితి

గణేశ నిమజ్జనం అనగానే చెరువు, నది, సరస్సు లేదా సముద్రం గుర్తుకు వస్తాయి. కానీ వాతావరణ పరిస్థితుల్లో మార్పులు, కరువు, నీటి కొరత వంటి సమస్యలు తీవ్రతరం అవుతున్న కొద్దీ ఈ సంప్రదాయానికి కూడా కొత్త సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. ఒకవైపు భక్తి, మరోవైపు ప్రకృతి పరిరక్షణ.. రెండింటినీ కలిపి ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతోంది. పండుగల ఉత్సాహం తగ్గించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ గణపతి విగ్రహం తయారీలో ఉపయోగించే పదార్థాలు, రంగులు, అలంకరణల విషయంలో మాత్రం జాగ్రత్త అవసరం. నీటిలో సులభంగా కరిగే సహజ పదార్థాలతో తయారు చేసిన విగ్రహాలు దీనికి ఒక పరిష్కారంగా మారుతున్నాయి.

మట్టి గణపతితో మొదలుపెడితే..

పర్యావరణహిత గణపతి విగ్రహం కోసం సహజ మట్టి, ఎర్రమట్టి వంటి పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు. ముఖ్యంగా కాల్చని మట్టితో తయారు చేసిన విగ్రహాలు నీటిలో త్వరగా కలిసిపోతాయి. రసాయన రంగులు, ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ వంటి పదార్థాలకు దూరంగా ఉండటం వల్ల నిమజ్జనం తర్వాత నీటి వనరులపై ప్రభావం తగ్గుతుంది. ఇంకో ఆసక్తికరమైన విధానం విత్తన గణపతి. విగ్రహంలోనే మొక్కల విత్తనాలను అమర్చి, నిమజ్జనం తర్వాత ఆ మట్టిని మొక్కలు పెంచడానికి ఉపయోగించవచ్చు. అంటే పూజతో ప్రారంభమైన ప్రయాణం.. ఒక మొక్కగా మరో రూపంలో కొనసాగుతుంది. భక్తితో పాటు ప్రకృతికి ఏదైనా తిరిగి ఇచ్చినట్టవుతుంది. పేపర్ మాషే వంటి సహజ పదార్థాలతో తయారు చేసే విగ్రహాలు కూడా మరో ప్రత్యామ్నాయం. సహజ రంగులు, సహజ అలంకరణలను ఉపయోగిస్తే పండుగ అందం తగ్గదు. పైగా పర్యావరణానికి నష్టం కలిగించే పదార్థాల వినియోగం తగ్గుతుంది.

ఇంట్లోనే నిమజ్జనం.. ఎలా?

పర్యావరణహిత మట్టి విగ్రహాన్ని ఇంట్లోనే ఒక పెద్ద బకెట్ లేదా తొట్టిలో నిమజ్జనం చేయవచ్చు. విగ్రహం కరిగిన తర్వాత మిగిలే మట్టిని వృథాగా పారబోయకుండా ఇంటి మొక్కలకు, తోటకు ఉపయోగించవచ్చు. ఇలా చేస్తే నిమజ్జనం ప్రక్రియ కూడా పూర్తవుతుంది.. ప్రకృతికి అదనపు భారం కూడా పడదు. ఇది సంప్రదాయాన్ని వదిలేయడం కాదు. సంప్రదాయాన్ని కాలానుగుణంగా మార్చుకోవడం. గణపతిని ప్రకృతికి ప్రతిరూపంగా భావించే మన సంస్కృతిలో ప్రకృతిని కాపాడటం కూడా భక్తిలో భాగమే. చిత్రావతి నదిలో నీరు లేక గణేశ విగ్రహాలను నదీ గర్భంలో ఉంచాల్సి వచ్చిన దృశ్యం ఒక పండుగకు సంబంధించిన ఘటనగా మాత్రమే చూడాల్సిన విషయం కాదు. రాబోయే రోజుల్లో నీటి వనరులను ఎలా కాపాడుకోవాలన్న దానిపై కూడా ఇది ఒక హెచ్చరిక. వినాయక చవితి ఉత్సవాల సందడి అలాగే ఉండాలి. కానీ ఆ సందడి తర్వాత ప్రకృతి బాధపడకూడదు. భక్తి మనసులో ఉంటే.. నిమజ్జనానికి పెద్ద నది తప్పనిసరి కాదు. ప్రకృతిని కాపాడే చిన్న మార్పే నిజమైన పెద్ద అడుగు కావచ్చు.