Goddess Lakshmidevi: మనం పూజించే లక్ష్మీదేవి రూపం ఎలా వచ్చిందో తెలుసా? ఈ ఊహాశక్తి వెనుక అసలు కథ ఇదే

Goddess Lakshmidevi: ఇంట్లో పూజగదిలోకి వెళ్లగానే ముందుగా కనిపించే దేవతా చిత్రాల్లో లక్ష్మీదేవి రూపం తప్పకుండా ఉంటుంది. పద్మంపై నిలుచుని, నాలుగు చేతులతో, చేతుల్లో కమలాలు, భక్తులకు అభయాన్ని ప్రసాదిస్తూ కనిపించే ఆ రూపం కోట్లాది మందికి చిరపరిచితం. పండుగల సమయంలో, ముఖ్యంగా దీపావళి వంటి సందర్భాల్లో ఈ చిత్రపటం లేకుండా పూజను ఊహించడం కూడా కష్టం. అయితే మనం చిన్నప్పటి నుంచి చూస్తున్న ఈ లక్ష్మీదేవి రూపం ఎప్పటి నుంచీ ఇలాగే ఉందా? అంటే.. సమాధానం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. ఈ రోజు మనకు అత్యంత పరిచయమైన లక్ష్మీదేవి చిత్రరూపం వెనుక ప్రముఖ చిత్రకారుడు రాజా రవివర్మ ఊహాశక్తి ఉంది. 1894లో ఆయన వేసిన ఒక తైలచిత్రం లక్ష్మీదేవిని ప్రజల ఊహల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన మానవ రూపంలో స్థిరపరిచింది. ఆ తర్వాత ఆ రూపం చిత్రపటాలు, ముద్రణలు, క్యాలెండర్లు, పూజా సామగ్రి ద్వారా సామాన్య ప్రజల ఇళ్లలోకి చేరింది.

1894లో పుట్టిన ఓ చిరస్థాయిరూపం

రాజా రవివర్మ చిత్రించిన లక్ష్మీదేవి చిత్రంలో ఆమె ఒక పెద్ద గులాబీ రంగు పద్మంపై నిలుచుని కనిపిస్తుంది. ఆ పద్మం నీటి నుంచి సున్నితంగా పైకి వచ్చినట్లు చిత్రీకరించారు. పవిత్రత, ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపుకు పద్మం ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఈ చిత్రంలో మరో ప్రత్యేకత లక్ష్మీదేవికి కనిపించే నాలుగు చేతులు. హిందూ తాత్విక భావనలో మానవ జీవితానికి సంబంధించిన ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలను నాలుగు చేతులు సూచిస్తాయని వివరణలు ఉన్నాయి. దిగువ చేతుల్లో కనిపించే అభయ, వరద ముద్రలు భయాన్ని తొలగించడం, ఆశీర్వాదం ప్రసాదించడం వంటి భావాలను సూచిస్తాయి. చిత్రంలో కనిపించే ఏనుగులు, హంసలు కూడా కేవలం అలంకరణ కోసం పెట్టినవి కావు. అవి శక్తి, ఔన్నత్యం, సంతానసంపద, సౌందర్యం వంటి భావాలకు ప్రతీకలుగా ఉపయోగించబడ్డాయి.

అంతకుముందు దేవతా చిత్రాలు ఎలా ఉండేవి?

రవివర్మకు ముందు భారతీయ దేవతల రూపాలు ప్రధానంగా ఆలయ శిల్పాలు, సంప్రదాయ ప్రతీకలు, పురాతన కళా రూపాల ప్రభావంతో ఉండేవి. అవి ఎక్కువగా ప్రతీకాత్మకంగా, సమతల రూపంలో కనిపించేవి. దేవతలను మనుషుల్లాంటి సహజమైన శరీరాకృతితో, వస్త్రధారణతో, ముఖ కవళికలతో చూపించే విధానం అప్పటి ప్రజల దైనందిన దృశ్య అనుభవానికి ఇంతగా దగ్గరగా ఉండేది కాదు. అయితే,

రవివర్మ చిత్రకళలో మాత్రం దేవతా రూపాలకు ఒక కొత్త దృశ్యభాష కనిపించింది. లక్ష్మీదేవిని చూస్తే నిజంగా మన ముందే నిలుచున్న దివ్యమూర్తిలా అనిపించేలా ఆయన చిత్రించారు. అందుకే ఆ చిత్రం కేవలం ఒక పెయింటింగ్‌గా మిగిలిపోలేదు. భక్తుల మనసుల్లో లక్ష్మీదేవికి ఒక నిర్దిష్టమైన దృశ్యరూపాన్ని ఏర్పరిచింది.

పెయింటింగ్ నుంచి ప్రతి ఇంటికీ ఎలా చేరింది?

రవివర్మ వేసిన అసలు తైలచిత్రం ఒకచోట మాత్రమే ఉంటే ఈ రూపం ఇంత విస్తృతంగా ప్రజల్లోకి వెళ్లేది కాదు. ఆయన స్థాపించిన రవి వర్మ ప్రెస్ ద్వారా ఈ చిత్రాలను ఒలియోగ్రాఫ్‌లు, ముద్రిత ప్రతుల రూపంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రచురించడం జరిగింది. అప్పట్లో ఖరీదైన అసలు పెయింటింగ్‌ను కొనుగోలు చేయడం అందరికీ సాధ్యం కాదు. కానీ ముద్రిత చిత్రాలు సామాన్య ప్రజలకు అందుబాటులోకి రావడంతో లక్ష్మీదేవి రూపం దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించింది. పూజా గదుల నుంచి దుకాణాల వరకు, క్యాలెండర్ల నుంచి పండుగ అలంకరణల వరకు ఈ రూపం కనిపించడం మొదలైంది.

16 రోజుల మహాలక్ష్మీ వ్రతం

లక్ష్మీదేవి ఆరాధనలో మహాలక్ష్మీ వ్రతానికి 16 రోజుల ప్రత్యేకత ఉంది. భాద్రపద శుక్ల అష్టమి నుంచి ప్రారంభమై 16 రోజుల తర్వాత ఆశ్వయుజ కృష్ణ అష్టమి నాడు ముగిసే ఈ వ్రతాన్ని సంపద, కుటుంబ సౌఖ్యం, ఆర్థిక స్థిరత్వం కోసం భక్తులు ఆచరిస్తారు. ఈ ఏడాది మహాలక్ష్మీ వ్రతం సెప్టెంబర్ 19న ప్రారంభమై అక్టోబర్ 3న ముగుస్తుంది. వ్రత సమయంలో సాత్విక ఆహారం తీసుకోవడం, శాకాహార నియమాలు పాటించడం, ప్రతిరోజూ లక్ష్మీదేవికి పూజ చేయడం, పూలు, పండ్లు, నైవేద్యం సమర్పించడం వంటి ఆచారాలను భక్తులు పాటిస్తారు. లక్ష్మీదేవి నామస్మరణతో పాటు వ్రత కథను వినడం కూడా సంప్రదాయంలో భాగంగా ఉంటుంది.

అందుకే ఈసారి మహాలక్ష్మీ వ్రతం సందర్భంగా పూజగదిలో కనిపించే ఆ ప్రసిద్ధ లక్ష్మీదేవి చిత్రాన్ని చూసినప్పుడు.. అది కేవలం ఒక దేవతా చిత్రం మాత్రమే కాదు. శతాబ్దాల భారతీయ ఆధ్యాత్మిక భావనకు, ఒక చిత్రకారుడి సృజనాత్మక దృష్టికి మధ్య ఏర్పడిన అరుదైన కలయిక అనే విషయం గుర్తుకు వస్తుంది. 1894లో రవివర్మ వేసిన ఆ రూపం.. కాలం మారినా, తరాలు మారినా.. ఇప్పటికీ కోట్లాది మంది భక్తుల మనసుల్లో అదే దివ్యత్వంతో నిలిచిపోయింది.