Indira Ekadashi: ఆశ్లేష ఏకాదశి వ్రతం... మోక్షానికి ప్రధాన ద్వారం... నారదుడే సాక్ష్యం

Indira Ekadashi: ఏకాదశి అంటే సాధారణంగా శ్రీమహావిష్ణువు ఆరాధన, ఉపవాసం గుర్తుకొస్తాయి. కానీ పితృపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశికి మరింత ప్రత్యేకత ఉంది. భాద్రపద బహుళ ఏకాదశిని ఇందిరా ఏకాదశిగా పిలుస్తారు. పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ ఈ రోజున వ్రతం చేయడం వల్ల వారికి సద్గతులు కలుగుతాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ముఖ్యంగా పితృదేవతల కోసం ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించే సంప్రదాయం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.

అక్టోబర్ 6న ఇందిరా ఏకాదశి

తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం 2026 అక్టోబర్ 6, మంగళవారం భాద్రపద బహుళ ఏకాదశి. ఈ రోజునే ఇందిరా ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. భాద్రపద పాడ్యమి నుంచి అమావాస్య వరకు ఉండే కాలాన్ని మహాలయ పక్షంగా పరిగణిస్తారు. ఈ సమయంలో పితృదేవతలను స్మరించడం, తర్పణాలు, దానధర్మాలు చేయడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తాయని ధార్మిక విశ్వాసం.

వ్రతాన్ని ఎలా ఆచరించాలి?

ఇందిరా ఏకాదశి రోజున భక్తులు సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి స్నానం చేసి వ్రత సంకల్పం తీసుకోవాలి. నదీ స్నానం చేసే అవకాశం ఉంటే మంచిదని పండితులు చెబుతారు. అది సాధ్యం కాకపోతే ఇంట్లో స్నానం చేసే సమయంలో పవిత్ర నదులను స్మరించుకోవచ్చు. రోజంతా ఉపవాసం ఉండేందుకు సంకల్పం చేసుకుని శ్రీమహావిష్ణువును పూజించాలి. పూజా మందిరంలో లక్ష్మీనారాయణులను ప్రతిష్ఠించి పంచామృతాలతో అభిషేకం చేసి, గంధం, పుష్పాలు, అక్షతలతో పూజ చేయాలి. ఏకాదశి రోజున విష్ణువుకు తులసి దళాలు సమర్పించడం విశేషంగా భావిస్తారు. వీలైతే శ్రీ విష్ణు సహస్రనామాన్ని పారాయణం చేయాలి. అనంతరం నైవేద్యం సమర్పించి హారతి ఇవ్వాలి.

పితృదేవతల కోసం ప్రత్యేకంగా..

ఇందిరా ఏకాదశి ప్రత్యేకత ప్రధానంగా పితృకార్యాలతో ముడిపడి ఉంటుంది. పితృపక్షంలో ఈ రోజు రావడంతో పూర్వీకులను స్మరించుకోవడం, వారి పేరుతో తర్పణాలు ఇవ్వడం, దానధర్మాలు చేయడం ఆచారంగా ఉంది. కుటుంబంలో పెద్దలను, మరణించిన పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ వారి ఆత్మశాంతి కోసం ప్రార్థించాలి. భగవద్గీతను పూర్తిగా చదవలేని వారు కనీసం 7వ అధ్యాయం చదవడం లేదా వినడం మంచిదని ధార్మిక సంప్రదాయంలో చెబుతారు. సాయంత్రం తులసి మొక్క దగ్గర దీపం వెలిగించి పితృదేవతలను స్మరించుకోవచ్చు. రావి చెట్టు వద్ద కూడా దీపారాధన చేసే ఆచారం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది.

రాత్రి జాగరణకు ప్రాధాన్యత

ఏకాదశి వ్రతంలో జాగరణకు కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. రాత్రి భగవన్నామ స్మరణ, విష్ణు స్తోత్రాలు, భజనలు, పురాణ కథలు వింటూ గడపడం శ్రేయస్కరంగా భావిస్తారు. కుటుంబ సభ్యులు కలిసి భక్తి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటే ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం ఏర్పడుతుంది.

ద్వాదశి రోజు పారణ

ఏకాదశి తర్వాత వచ్చే ద్వాదశి రోజున పారణ చేయాలి. ఉదయం స్నానం, పూజ పూర్తిచేసుకున్న తర్వాత సంప్రదాయం ప్రకారం సద్బ్రాహ్మణుడికి భోజనం పెట్టి దక్షిణ, తాంబూలాలు సమర్పిస్తారు. అనంతరం భక్తులు తమ ఉపవాసాన్ని విరమించవచ్చు. పితృదేవతల అనుగ్రహంతో కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు, వంశాభివృద్ధి కలుగుతాయని విశ్వాసం.

నారదుడు చెప్పిన ఇంద్రసేనుడి కథ

ఇందిరా ఏకాదశి వెనుక ఉన్న పురాణ కథ కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. సత్యయుగంలో మహిష్మతీ నగరాన్ని ఇంద్రసేనుడు అనే రాజు పాలించేవాడట. ఒక రోజు నారద మహర్షి ఆయనను కలిసి, అతని పూర్వీకులు యమలోకంలో బాధలు అనుభవిస్తున్నారని చెప్పాడని పురాణ కథనం. పూర్వీకులకు విముక్తి కలగాలంటే ఇందిరా ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించాలని నారదుడు సూచించాడట. మహారాజు ఇంద్రసేనుడు భక్తిశ్రద్ధలతో ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించడంతో ఆయన పూర్వీకులు యమబాధల నుంచి విముక్తి పొంది ఉన్నత లోకాలను పొందారని పురాణాల్లో పేర్కొన్నారు. అందుకే పితృపక్షంలో వచ్చే ఈ ఏకాదశిని పూర్వీకుల స్మరణకు ప్రత్యేకమైన రోజుగా భావిస్తారు. భక్తి, ఉపవాసం, దానం, పితృస్మరణతో అక్టోబర్ 6న ఇందిరా ఏకాదశిని ఆచరించవచ్చు. అయితే ఉపవాసం లేదా పూజా విధానాలను పాటించేటప్పుడు తమ కుటుంబ ఆచారం, ప్రాంతీయ సంప్రదాయం, పండితుల సూచనలను అనుసరించడం మంచిది.