Kushmanda Devi: కూష్మాండదేవి ఎవరు? దసరా నవరాత్రుల్లో అమ్మవారి రూపం విశిష్టత ఇదే

Kushmanda Devi: దేవి చిరునవ్వుతో చీకట్లు తొలగి, సృష్టికి వెలుగు ప్రసరించిందని పురాణాలు చెబుతాయి. ఆ వెలుగుకు ప్రతీకగా నిలిచే ఆదిశక్తి రూపమే కూష్మాండ దేవి. శరన్నవరాత్రుల్లో నాలుగో రోజు ఆరాధించే ఈ అమ్మవారిని సృష్టికి మూలశక్తిగా భక్తులు కొలుస్తారు. అమ్మవారి అవతార విశిష్టత, ఎనిమిది చేతుల్లో ఉండే ఆయుధాల ప్రాధాన్యం, పూజా విధానం, నైవేద్యం గురించి తెలుసుకుందాం.

కూష్మాండ దేవి అవతారం వెనుక ఉన్న కథ

హిందూ సంప్రదాయంలో జగన్మాతను సకల సృష్టికి మూలకారణంగా భావిస్తారు. సృష్టికి ముందు అంతటా అంధకారం అలుముకుని ఉన్నప్పుడు, ఆదిశక్తి తన దివ్యమైన చిరునవ్వుతో విశ్వానికి వెలుగును ప్రసాదించిందని దేవీ మహాత్మ్య సంప్రదాయంలో కూష్మాండ దేవి గురించి వివరించబడుతుంది. ఆ వెలుగు నుంచే సృష్టి విస్తరించిందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ‘కూష్మాండ’ అనే పేరులోనూ ప్రత్యేకమైన భావం ఉంది. సంప్రదాయ వివరణ ప్రకారం ‘కూ’ అంటే చిన్నది, ‘ఉష్మ’ అంటే వేడి లేదా శక్తి, ‘అండం’ అంటే విశ్వాండం. తన అంతర్గత శక్తితో విశ్వాన్ని సృష్టించి, సర్వజీవులకు జీవశక్తిని అందించే తల్లిగా కూష్మాండ దేవిని ఆరాధిస్తారు. నవరాత్రుల్లో ఈ రూపాన్ని పూజించడం అంటే మన జీవితాల్లోని అజ్ఞానం, నిరాశ, భయాలను తొలగించి జ్ఞానం, ధైర్యం, ఆశావాదంతో ముందుకు సాగాలని ప్రార్థించడమే.

ఎనిమిది చేతుల్లో ఆయుధాల విశిష్టత ఏమిటి?

కూష్మాండ దేవి సాధారణంగా సింహవాహనంపై ఎనిమిది చేతులతో దర్శనమిస్తారు. అందుకే ఆమెను ‘అష్టభుజ దేవి’ అని కూడా పిలుస్తారు. వివిధ సంప్రదాయాల్లో అమ్మవారి చేతుల్లో చూపించే ఆయుధాలు, వస్తువుల్లో కొంత వ్యత్యాసం కనిపిస్తుంది. సాధారణంగా చక్రం, గద, ధనుస్సు, బాణం, కమండలం, అమృత కలశం, జపమాల, పద్మం వంటి వాటిని చిత్రిస్తారు. ఈ ఆయుధాలు కేవలం యుద్ధశక్తికి మాత్రమే ప్రతీకలు కావు. చక్రం ధర్మాన్ని, గద బలాన్ని, ధనుస్సు–బాణాలు లక్ష్యసాధనను సూచిస్తాయని భక్తి సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. జపమాల ఆధ్యాత్మిక సాధనకు, అమృత కలశం జీవశక్తికి, పద్మం పవిత్రతకు ప్రతీకలుగా పరిగణిస్తారు. సింహవాహనం ధైర్యాన్ని, నిర్భయత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు వెనుకడుగు వేయకుండా, ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు సాగాలనే సందేశాన్ని ఈ రూపం అందిస్తుంది.

కూష్మాండ దేవికి ఏ పూలు, ఏ నైవేద్యం సమర్పించాలి?

నవరాత్రుల నాలుగో రోజు అమ్మవారిని ఎర్రని పూలతో అలంకరించి పూజించడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయంగా పాటిస్తారు. ఎరుపు రంగును శక్తి, ఉత్సాహం, మంగళానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. భక్తులు తమ కుటుంబ ఆచారాలకు అనుగుణంగా ఎర్రని వస్త్రాలను సమర్పించవచ్చు. సంస్కృతంలో గుమ్మడికాయను ‘కూష్మాండం’ అని పిలుస్తారు. అందువల్ల ఈ అమ్మవారి పూజలో గుమ్మడికాయతో తయారు చేసిన హల్వా వంటి తీపి పదార్థాలను నైవేద్యంగా సమర్పించే ఆచారం ఉంది. నైవేద్యాన్ని శుచిగా తయారు చేసి, భక్తితో సమర్పించడం ముఖ్యం.

కూష్మాండ దేవి మంత్రం

అమ్మవారిని స్మరిస్తూ ఈ మంత్రాన్ని పఠించవచ్చు. యా దేవీ సర్వభూతేషు మా కూష్మాండ రూపేణ సంస్థితా । నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః ॥ ఈ మంత్రాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పఠిస్తూ అమ్మవారి దివ్యరూపాన్ని ధ్యానించవచ్చు. పూజ సమయంలో మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచి, కుటుంబ సభ్యుల శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థించడం మంచిది.

కూష్మాండ దేవిని పూజిస్తే కలిగే ఫలితాలేమిటి?

నవరాత్రుల నాలుగో రోజు కూష్మాండ దేవిని ఆరాధించడం వల్ల ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం, మనోధైర్యం లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఆధ్యాత్మికంగా ఈ పూజ మనలోని భయాలను అధిగమించి, జీవితాన్ని సానుకూల దృక్పథంతో చూడటానికి ప్రేరణనిస్తుంది. అమ్మవారి అనుగ్రహం కోసం చేసే ప్రార్థనలో నిజాయతీ, క్రమశిక్షణ, ఇతరుల పట్ల దయ కూడా అంతర్భాగాలే. ఈ నవరాత్రుల్లో జగన్మాతను స్మరిస్తూ, మనసులోని చీకటిని తొలగించి జ్ఞానమనే వెలుగును నింపుకోవాలని ప్రార్థిద్దాం.