Manikaran Hot Springs: ఈ ఆలయంలో నీరు ఎల్లప్పుడూ వేడిగా ఉంటుంది...ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే

హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని మణికరణ్‌లో మంచు కొండల మధ్య పార్వతి నదిలో నీరు 65 నుంచి 80 డిగ్రీల వరకు వేడిగా ఉంటుంది. ఈ వేడి నీటి బుగ్గల వెనుక ఉన్న ప్రకృతి విశేషం, పురాణకథ గురించి తెలుసుకుందాం.

Balachander
Published on: 2 Oct 2026 12:10 PM IST
Manikaran Hot Springs: ఈ ఆలయంలో నీరు ఎల్లప్పుడూ వేడిగా ఉంటుంది...ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే
X

Manikaran Hot Springs: హిమాలయాలు అనగానే మంచుతో కప్పుకున్న కొండలు, గడ్డకట్టే చలి, చల్లటి నదులు గుర్తుకొస్తాయి. కానీ హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని మణికరణ్‌కు వెళ్తే మాత్రం ఈ అంచనా పూర్తిగా మారిపోతుంది. చుట్టూ చలి వణికిస్తున్నా.. అక్కడ పార్వతి నదిలోని ఒక ప్రాంతంలో మాత్రం నీరు ఏకంగా 65 నుంచి 80 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు వేడిగా ఉంటుంది. మరో ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే.. పార్వతి నది మొత్తం వేడిగా ఉండదు. మణికరణ్‌ ప్రాంతంలో కొన్ని చోట్ల మాత్రమే వేడి నీటి బుగ్గలు కనిపిస్తాయి. కొద్దిదూరం ముందుకు వెళ్తే మళ్లీ అదే నది చల్లటి నీటితో ప్రవహిస్తుంది. మంచు ప్రాంతంలో ఇలా వేడి నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తోంది? అసలు దీని వెనుక ఉన్న రహస్యం ఏంటి? ఇదే మణికరణ్‌ ప్రత్యేకత.

కులు సమీపంలోని మణికరణ్‌లో ఈ వింత

హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులు ప్రాంతానికి సుమారు 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో మణికరణ్‌ ఉంది. పార్వతి నది ఒడ్డున ఉన్న ఈ ప్రాంతం హిందువులకు మాత్రమే కాకుండా సిక్కులకు కూడా ఎంతో పవిత్రమైన ప్రదేశంగా భావిస్తారు. పార్వతి నదికి ఇరువైపులా శివాలయం, మణికర్ణ్ సాహిబ్ గురుద్వారా ఉన్నాయి. ఇక్కడ కనిపించే సహజ వేడి నీటి బుగ్గలు ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపుగా మారాయి. బయట ఉష్ణోగ్రతలు చాలా తక్కువగా ఉన్న సమయంలోనూ ఈ నీటి బుగ్గల్లో వేడి తగ్గకపోవడం పర్యాటకులను, భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. ఈ వేడి నీటిని గురుద్వారాలో ప్రసాదం తయారు చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వేడి నీటిలోనే ఆహారాన్ని ఉడికించే సంప్రదాయం ఉంది. దీంతో మణికరణ్‌ సందర్శించే వారికి ఇది కేవలం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిగానే కాకుండా ప్రకృతి వింతగా కూడా కనిపిస్తుంది.

పార్వతి ముత్యంతో ముడిపడిన పురాణకథ

మణికరణ్‌ వేడి నీటి బుగ్గల వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణకథ కూడా ప్రచారంలో ఉంది. ఒకసారి పార్వతీదేవికి చెందిన ముత్యం పార్వతి నదిలో పడిపోయిందని చెబుతారు. ఆ ముత్యం అక్కడి నుంచి పాతాళానికి చేరిందట. విషయం తెలుసుకున్న మహాశివుడు తన గణాలను పంపించి దానిని వెతికించాడని పురాణగాథ. ఎంత వెతికినా ముత్యం దొరకకపోవడంతో శివుడు ఆగ్రహించాడని చెబుతారు. ఆయన కోపంతో వెలువడిన జ్వాలల ప్రభావంతో మణికరణ్‌ ప్రాంతంలోని నీరు వేడెక్కిందని కథనం. పార్వతీదేవి స్వయంగా పాతాళానికి వెళ్లి శేషనాగును సంప్రదించిందని కూడా ఈ పురాణగాథ చెబుతుంది. శేషనాగు బుసలు కొట్టడంతో పాతాళంలో ఉన్న ముత్యాలు, వజ్రాలు, వైఢూర్యాలు నదిలోకి వచ్చాయని, వాటిలో పార్వతీదేవి ముత్యం కూడా ఉందని చెబుతారు. ఆ ముత్యం శివుడికి చేరడంతో ఆయన కోపం చల్లారిందట. అయితే శివుడి ఆగ్రహానికి గుర్తుగా ఆ ప్రాంతంలోని నీరు మాత్రం ఇప్పటికీ వేడిగానే ఉందని స్థానిక పురాణ విశ్వాసం.

నీరు ఎందుకు వేడిగా ఉంటుంది?

ఈ ప్రాంతంలోని వేడి నీటి బుగ్గల గురించి సహజ, భౌగోళిక కారణాలపై కూడా చర్చ జరుగుతుంది. భూమి లోపల ఉష్ణోగ్రతలు, భూగర్భ జలాల కదలిక వంటి అంశాలు సహజ వేడి నీటి బుగ్గలకు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది. అయితే మణికరణ్‌ ప్రత్యేకతపై స్థానికంగా ఎన్నో పురాణ విశ్వాసాలు ఉన్నాయి. ఈ నీటిలో స్నానం చేస్తే చర్మ సమస్యలు, కీళ్ల నొప్పుల నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుందని భక్తుల్లో నమ్మకం ఉంది. అయితే దీనిని వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయంగా భావించకూడదు.

ప్రకృతి అద్భుతం ఒకవైపు.. దానికి ముడిపడిన పురాణ విశ్వాసం మరోవైపు. ఈ రెండింటి కలయికే మణికరణ్‌ను ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక పర్యాటక ప్రాంతంగా నిలబెట్టింది. మంచు కొండల మధ్య 80 డిగ్రీల వరకు వేడిగా ఉండే నీటిని చూడటం, ఆ ప్రాంతం వెనుక ఉన్న కథను తెలుసుకోవడం కోసం ప్రతి ఏడాది ఎంతోమంది అక్కడికి వెళ్తుంటారు.

Balachander

Balachander

బాలచందర్ పెళ్లూరి తెలుగు మీడియా రంగంలో 12 ఏళ్లకు పైగా అనుభవం కలిగిన సీనియర్ న్యూస్, పొలిటికల్, భక్తి కంటెంట్ రైటర్, ఎడిటర్. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా టీవీ, డిజిటల్ జర్నలిజంలో పనిచేశారు. పొలిటికల్ విశ్లేషణ, ఆధ్యాత్మిక రచనల్లో నైపుణ్యం కలిగి, పొలిటికోస్, ఎన్‌టీవీ డిజిటల్, మల్లెమాల ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్‌లో సేవలందించారు. ఎడిటోరియల్ లీడర్‌షిప్, కథనం చెప్పే శైలిలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు.